mánadagur 13. mai 2019síða 3

3 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 13. mai 2019 · Nr. 54 TÍÐINDI Fólk við kelidýrum liva longri - Kelidýr gera, at mann ikki er púra einsamallur, og mann følir, at mann hevur eina ábyrgd fyri einari aðrari livandi veru, sigur Ingibjørg Mortensen, djóralækni Pætur Hjalmar Evensson pature@sosialurin.fo Hundurin er besti vinurin hjá menniskjum, verður ofta tikið til. Fyri summi er hundurin sum ein eyka familjulimur, og hundurin fyllir sum heild nógv í familjumyndini. At hundar kunnu gera und­ ur­verk er høvuðssøgan í sein­ asta Vikuskiftis Sosiali eitt prógv um. 23 ára gamla Jórunn Dav­idsen greiddi frá, hvussu ein hundur fekk hana burturúr tunglyndi og í roynd og vera bjarg­aði henni frá at taka lívið av sær sjálvari. At hon fekk ein hunda­hvølp fekk hana upp úr songini og gav henni mót uppá lívið aftur. - At hava ábyrgd og kærleika fyri einum øðrum var tað, sum gjørdi mun fyri meg. Um eg ikki hevði tað gott, so hevði hann tað heldur ikki gott. At eg tók mær av honum gjørdi, at eg eisini tók mær av mær sjálv­ari, greiddi hon frá í Viku­ skift­is Sosialinum. - Sorg og gleði fylgir við Men hvussu kann ein hundur fáa so stóra ávirkan á lívið hjá okkum menniskjum? Vit spyrja á Djóralæknastovuni, hvat tey leggja merki til í teirra virk­ semi hesum viðvíkjandi. Djóralæknarnir hjá Djóra­ lækna­tænastuni síggja dag­liga, hvussu stóran týdning hund­ar hava fyri okkum menn­iskju.  - Vit síggja ta sorgina, sum fylg­ir við, tá hundurin er gam­ al, verður sjúkur og má av­lív­ ast. Vit síggja sjálvandi eisini gleðina, tá tað gongur væl, og mann fær loyst trupulleikan, so hundurin verður frískur aft­ur, fortelur Ingibjørg Mort­ en­sen, djóralækni. Tá kelidýrið skal avlívast Soleiðis er tað ikki bara við hund­um, men eisini við øðrum keli­dýrum, so sum kettum. Tá talan er um avlíving av einum kelidjóri, er tað er øgiliga ym­ iskt frá fólki til fólk, hvussu eig­ar­arnir taka tað. - Summi vilja ikki konfront­ er­ast og fara úr rúminum, með­ ­an onnur vilja vera hjá djór­in­ um allan vegin, sigur djóra­- lækn­in. Serliga eru tað børn, ið kunnu vera kensluborin, tá keili­dýrið, sum tey kanska eru upp­vaksin við, má avlívast. - Tað er ofta trupult, hvussu foreldur fyrihalda seg í støð­ uni, tá tað snýr seg um børn. Onkur ger kanska eina hvíta lygn um, at djórið er blivið burt­ur ella okkurt líknandi, sig­ur Ingibjørg Mortensen. Ábyrgd og samvera Djóralæknin vísir á, at kelidýr kunnu hava sera stóra ávirkan á lívsgóðskuna hjá eldri fólki. - Mann sigur, at eldri fólk, sum hava kelidýr, liva longri og hava eitt ríkari lív, sigur hon og greiðir víðari frá, hví so er: - Kelidýr gera, at mann ikki er púra einsamallur, og mann følir, at mann hevur eina ábyrgd fyri einari aðrari liv­ andi veru. Hevur mann til døm­is hund, so kemur mann jú út, tí mann er forpliktaður til javnan at fara út at ganga túr við honum og keypa mat til hann. Tað vil siga, at eitt kelidjór kann geva innihald til ger­ andis­degin, sum er gott fyri sál­ar­ligu heilsuna. Samstundis snýr tað sum um ta sosialu væl­veruna, tí mann hevur onkr­an rundan um seg allatíð. Hund­urin er góður fyri krops­ ligu vælveruna í tí, at mann kem­ur út at røra seg, tá hund­ ur­in skal ganga túr. Minkar um vandan fyri hjartasjúkum Ein svensk kanning frá Upp­ sala Universiteti frá 2017 stað­ fest­ir, at hundar geva sínum eig­ara nøkur eyka liviár. Svensk­ ir granskarar hava granskað í sambandinum mill­um at eiga ein hund og vand­an­um fyri hjartasjúkum hjá 3,4 milli­ ónum svium í aldrinum 40 til 80 ár. Endamálið við kann­ing­ ini var at finna út av, um mun­ ur er á vandanum fyri sjúku, um mann hevði hund ella ikki - og úrs­litini tosa fyri seg sjálvi. Sambært kanningini fáa per­sónar, ið búgva einsamallir, mest burturúr at hava hund í heimi sínum. Hundurin mink­ ar vandan fyri sjúku við einum triðgjaparti samanborið við persónar, ið búgva einsamallir uttan hund. Í einum heimi, har fleiri fólk búgva, er hundurin eisini orsøk til eitt longri lív. Her minkar vandin fyri hjarta­ sjúkum við 15 prosentum. Fyritreytin fyri, at ein hund­ ur ella annað kelidjór skal økja um lívsgóðskuna, er sjálvandi, at eigarin er glaður fyri djór. ÁRG. 93, BLAÐ NR. 53 10. MAI 2019 Minst til mammudagin Tlf: 34 19 60 Vit hava opið 8–14 sunnudagin 12. mai Síða 6-9 Føroysk ferðavinna: – Tað besta er at viðurkenna, at tunglyndi er ein sjúka og at søkja sær hjálp, sigur 23 ára gamla Jórunn Davidsen Tema um tunglyndi og angist TEMA 900 fingu løn frá Gist & Vist í fjør síða 14-15 HUNDURIN BJARGAÐI MÆR UNDAN SJÁLVMORÐI Jórunn Davidsen: Síða 8-10 Ein túrur gjøgnum tunnilin Síða 18-21 Reportasja: MIÐFLOKKURIN Mia av Kák Joensen Føroyska røddin má hoyrast! Vangamynd síða 5 Mynd: Lars Laursen / Biofoto / Ritzau Scanpix Í Vikuskiftis Sosialinum (10. apríl) fortaldi 23 ára gamla Jórunn Davidsen um, hvussu hundur hennara fekk hana burturúr tunglyndi