mánadagur 13. mai 2019síða 6

Mánadagur 13. mai 2019 · Nr. 54 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 167 ÁR SÍÐANI FYRSTA BLAÐIÐ Færingetidende er fyrsta avísin, sum kom út í Føroyum. Niels Winther flutti sum nýútbúgvin løgfrøðingur heim til Før­oya og byrjaði at geva fyrstu før­oysku avísina út 13. mai 1852. Blaðið kom út 9 ferðir frá 13. juni til 27. juli í 1852. TÁ PÁVIN VARÐ SKOTIN Hendan dagin í 1981, fyri vikuliga mikudagsaudiensin á Pæturs­pláss­ i­num, koyrdi pávin runt í einum opnum bili á plássinum at hitta fólkið. Mehmet Ali Agce úr Turkalandi loysti tá fleiri skot av ímóti pávanum. Hann varð særd­ur, men góði fysikkurin hjá honum bjargaði honum, og longu 3. juni var hann aftur í Vatikaninum. Eftir hálvt ár var hann aftur til ar­beið­is fulla tíð, men heilsan varð ongantíð hin sama aftur. Trina tosar um ljóð­dálk­ ing í Klaks­vík Trina Eysturoy fer und­ir fram­løg­uni at greiða frá, hvussu komm­ur­nar kunnu loysa trup­ul­leikan við larm­andi og dálk­andi skip­um   Týskvøldið, 21. mai klokk­an 20:00, fer Trina Eyst­uroy, forkvinna í fel­ag­num Heimafriður, at hava almenna fram­ løgu í Klaksvík um ljóð, luft og ljósdálking. Fram­løg­an verður í Mið­ høll­ini á Skúlatrøð. Trina Eysturoy fer und­ir fram­løg­uni at greiða frá, hvussu komm­ur­nar kunnu loysa trup­ul­leikan við larm­andi og dálk­andi skip­um, og hvørj­ar á­góð­ ar bæði land, komm­un­ ur og borgarar fara at vinn­a av tí. Forkvinnan vísir á, at tað er púra óneyðugt, at lar­m­andi skip koma til bryggju at umskipa, og at komm­unurnar fáa for­svinn­andi lítið burt­urúr peningaliga. Tí held­ur hon, at tað bein­ an­veg­in eigur at verða hugt at, hvørjar loysnir Nor­egi brúkar. Síðani felagið Heima­ friður varð stovnað fyri knøpp­um hálvum ári síð­ani, hevur felagið fing­ið nógvar klagur um larm frá skipum frá fólki um alt landið. Eftir framløguna verð­ur møg­u­leiki at seta spur­n­ingar. Við á fund­i­ num vera fólk, sum hava ser­vit­an inn­an økið, sum kunnu svara upp á spurn­ingar frá á­hoyr­ar­ u­num. Tað er Norðoya Sjálv­ stýr­i­s­fel­ag, sum skipar fyri fund­i­num. Jákup Mikkelsen løgtingsmaður fyri Fólkaflokkin Dagurin í dag 13. mai er søgu­ lig­ur. Júst henda dagin, fyri 10 ár­um síðan, samtykti Før­ oya Løgting við stórum meir­ i­luta, at farast skuldi undir at gera nýggjar tunlar norð um Fjall. Vandin við øktu ferðsl­ uni var í 2009 vorðin so stór­ ur, at løgtingið ásannaði, at nú mátti nakað gerast við lívs­hætt­is­ligu farleiðina. Lógin frá 2009 er ontantíð av­tik­in, so formliga stendur hon vil makt. Men tunlarnir eru ong­an­tíð komnir, hóast ting­sam­tyktin í dag fyllir 10 ár. Hesi 10 árini er ferðslan norð um fjall økt 80%. Vega­ breidd­in er tann sama. 280 cm! Tað ber ikki til at hava trygd­ar­venj­ing­ar í hes­um tunl­um, av tí at tað er ov vand­a­mikið. Trygd­ar­venj­ ing­ar hevur mann bara í tunl­um, har høgt er til loft og vítt til veggja. Trongar deyðs­fellur skulu bara tigast í hel. Vand­a­leiðin norð um fjall hevði ikki fingið loyvi at stað­ið sum ein landaskomm, um deyðs­fellurnar lógu nærri Ting­a­nesi. Tvær ferðir í hesum val­skeiði hevur sitandi sam­g­onga, ella núverandi minn­i­luti, felt uppskot um at fremja 10 ára gomlu løg­ tings­sam­tykt­ina. Í mun til fólkatalið er tað neyv­an nak­að øki í landinum, sum hevur giv­ið lands­hús­ar­hald­ i­num størri íkast, enn øk­ ið norðan fjall. Her verð­ur ser­liga hugsað um sjógv- og smolt­al­ing ið hevur skapt út­ flutn­ings­virði fyri milliardir. Nógva vinnuliga virksemi set­u­r stór krøv til fólka- og farma­flutn­ing. Men frá Tinga­nesi eru ongar sømdir at hóma. Men nú er tað marg­hátt­ liga kortini hent, at sam­ gong­an hevur avsett 1,5 mió í fíggj­ar­lógini fyri 2019, til nýggj­ar tunlar norð um fjall. Men komandi ár er tað aftur ”business as usual”. Játt­anin í 2020 er aftur 0!!! At lands­ stýrið hevur valt at avseta 1,5 mió í 2019 hevur eina ein­falda orsøk. Valár! Mann sam­gong­an veruliga halda, at fólk­ið norðan Fjall er so tápu­ligt, at tey taka ímóti eini narr­i­suttu uppá 1,5 mió. Sjálv­ur trúgvi eg heldur ikki, at ein einasta króna av av­set­ingini uppá 1,5 mió kr. verð­ur brúkt í ár. Talið á fíggj­ar­lógini er bara pynt og valf­lesk. Einki land, sum vit ynskja at sa­m­an­bera okkum við, hevði út­sett sínar borgarar fyri slík­um ferðsluvanda sum vit dagliga uppliva norð­ an fjall. Og nú stendur aftur eitt summ­ar fyri durum, har hópur av ferðafólki við leigu­ bil­um fara inn í tunlarnar. Í myrku, vátu og trongu tunl­u­ num seta skelkaðu gestirnir ferð­i­na niður í 20 km/t. Fleiri ferðsl­u­proppar standast av, at skak­að­ir gestir koyra lítið skjót­a­ri enn eitt líkfylgi. Men hetta tykist ikki at nerva løg­ mann ella landsstýrið. Í hesum døgum eru ann­ ars fýra ár liðin síðani tunn­il­ in til Viðareiðis var sprongd­ ur ígjøgnum. Stutt eftir tók nýggja samgongan við. Men henda sa­mgongan hevur snøgt sagt ­ikki borað ein cent­i­met­ur av tunli hóast bil­ a­tal­ið í landinum er methøgt. Sam­gongan hevur tilvitað drál­að við hvalbiartunlinum og seink­að hesa verkætlan ó­neyð­ugt eini 3 ár. Síðani føroyingar byrjaðu at bora tunlar fyri umleið 60 árum síðan, hevur einki lands­stýr­ið framt eitt lakari tunn­ils­avrik enn sitandi sam­gonga. Men eingin sam­ gonga hevur tosað meira um tunl­ar enn núverandi. Tað er eingin her á landi ið held­ur, at 1,5 mió kr. mun­ar til gerð av nýggjum tunl­um norð um fjall. Men eg trúgvi, at tunlarnir kunnu gerast bíligari, enn eyka­rokn­ing­ar­ nar á Glasir. Kjak: Tunlarnir norð um fjall »fylla« 10 ár í dag Trina Eysturoy er forkinna í felagnum Heimaríði Felagið heimafriður stríðist bæði fyri ljóð, luft og ljósdálking Jákup Mikkelsen, løgtingsmaður Fólkafloksins, heilsar enn ó­bygdu tunlunum norður um Fjall á Borðoynni – uppskotið varð samtykt í Løgtinginum fyri júst 10 árum síðani í dag, hin 13. mai í 2009