hósdagur 20. juni 2019síða 16

FRÍGGJADAGUR 21. JUNI 2019 SOSIALURIN 70 16 PÆTUR HJALMAR EVENSSON A lsamt fleiri børn og ung stríðast við tung­lyndi og angist, sum teljast millum størstu ‘fólkasjúkur’ í dag. Hesar sálar­støður hanga í stóran mun saman og kunnu í fleiri førum vera ein avleiðing av hvørjari aðrari. Kári Leivsson, formaður í felag­num Føroyskir Sálar­frøð­ ing­ar, vísir á, at ein rættiliga stór­ur hópur í samfelagnum til ein­hvørja tíð  líður av tí, tey nevna ‘tunglyndi á lættari ella miðal støði’. Hóast bíðitíðin til sálarliga við­gerð ikki er líka long í Føroy­ um sum í Danmark, saknar hann eitt betri og øðrvísi tilboð til tey, ið stríðast við tunglyndi: - Okkum vantar eitt við­gerð­ ar­tilboð fyri tunglyndi, sum er uttan­fyri psykiatriska depilin, sigur hann. - Har hava sjálvandi tey framí­hjárætt, sum líða undir álvars­ligum, sjúkligum tung­ lyndi, har heilivágur eisini skal veitast. Men øll sløg og stig av tunglyndi eiga sjálvsagt at takast í fullum álvara av okkum fak­fólki. Tey, ið líða av tí, hava tørv á sálarfrøðiligari viðgerð. Tunglyndi og angist ikki við í sáttmálanum Felagið Føroyskir Sálar­frøð­ ing­ar hevur ein sátt­mála við Heilsutrygd, sum rindar 40 prosent av við­gerðar­kost­naði­ num hjá sjálvstøðugt starvandi sálarfrøðingum, tá ein hevur ávísing frá kommunulækna. Men hvørki tunglyndi ella angist eru enn umfatað av hesum sátt­ mála. - Tað er harmiligt. Ávís­ingar­ treytirnar eru næstan bara ‘ógvusligar lívshendingar’, sigur Kári Leivsson og greiðir frá: - Prinsipielt hevur ein kom­ munulækni ikki heimild til at vísa hesum sjúklingabólkum til sálarfrøðiliga viðgerð, uttan so at ein ‘kritisk hending’ veitir hesa heimild. Læknin kann sostatt bert vísa øllum við tunglyndi og angist til Psykiatriska depilin. Og tað sigur seg sjálvt, at tá skapast bíðilistar, um hesin stóri hópur skal vísast hagar. Sjálvstøðugir sálarfrøðingar partur av almennu heilsutænastuni Kári Leivsson hevur eitt boð uppá eina loysn í hesum sam­ bandi. - Ein loysn fyri viðgerð av angist og tunglyndi hevði verið, at læknar kundu ávíst hesum persónum til sjálvstøðugar sálar­frøðingar, sum soleiðis gjørdust partur av almennu sálar­heilsu­tænastuni, sigur hann og leggur afturat, at enn betri loysnir finnast í okkara granna­londum: - Í Noregi er nú lógarfest, at hvør kommuna skal hava ‘kommunu­sálarfrøðingar’, sum brúk­arin kann venda sær bein­ leiðis til. Hesir kunnu so vísa víðari til viðgerð hjá ser­frøð­ ingum, tá tørvur er fyri tí. Í Íslandi arbeiða sálar­frøð­ ingar í heilsumiðstøðum saman við læknum og øðrum heilsu­ starvs­fólki, sigur Kári Leivsson. - Hetta merkir, at gáttin er lægri at fáa hjálp enn hjá okk­um. Eisini í Finnlandi verður sálar­ frøðilig viðgerð veitt ókeypis í ‘primera geiranum’. Felagið Føroyskir Sálar­frøð­ ingar hevur sum stevnumið, Kári Leivsson, sálarfrøðingur: SÁLARLIG VIЭ GERÐ EIGUR AT VERA ÓKEYPIS FYRI BRÚKARAN - Tað er at gera mismun millum fakfólk, at Heilsutrygdin rindar 100 prosent av viðgerðini hjá sálarlækna, men bert 40 prosent hjá sálarfrøðingi, sigur formaðurin í felagnum Føroyskir Sálarfrøðingar Loysnin tann, at Heilsutrygdin rindar viðgerð fyri angist og tunglyndi hjá sjálvstøðugt starvandi sálarfrøðingum, sum eru rættiliga nógvir í dag