mánadagur 9. september 2019síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 9. september 2019 · Nr. 103 TÍÐINDI at koma inn til mín um nátt­ina. Tá frystist eg og tordi ikki at rópa ella nakað. Tordi einki at fortelja Hóast lítla Sondy Simon­ sen var ólukkulig, tordi hon ikki at fortelja nøkr­ um, hvørjum hon hevði verið fyri. - Eg visti jú ikki, at tað var kynslig misnýtsla, sigur hon og vísir á, hvussu krenkari hennara mani­puleraði við henni. - Hann segði, at eg ikki skuldi fortelja tað fyri nøkrum, tí so blivu øll ræðu­liga óð inn á meg. Hann billaði mær enntá inn, at vit vóru forlovað. Fekk munnkurv á Sum 12 ára gomul byrjaði tað at ganga upp fyri Sondy, at tað, sum fór fram millum hana og drong­in, ikki var rætt. Tí samlaði hon sær mót til at fortelja einum familju­ limi um sítt ræðuliga loynd­ar­mál. Men hennara trupul­ leiki varð als ikki tikin fyri fult. Kynslig mis­ nýtsla var eitt so mikið stórt tabu, at hon fekk munnkurv á. Hetta fekk Sondy til at trúgva, at tað var sær sjálvari, tað var galið við, og at talan ikki var um kyns­liga misnýtslu. - Tá mann er blivin mis­ brúkt­ur, er tað typiskt, at mann tekur alt á seg sjálv­an. Mann heldur, at tað er ein sjálvur, ið eigur skyld­ina, sigur hon. Tað var ikki, fyrr enn Sondy bleiv umleið 17 ára gomul, at hon viðurkendi, at hon veruliga varð bliv­ in misbrúkt. - Eingin vildi gera nakað við tað, so eg tagdi bara. Í staðin gekk eg einsamøll við øllum, tí eg fekk sum vanligt ongantíð sett orð á mínar trupul­leikar heima, greið­ ir Sondy Simonsen frá og sipar til heitið á bókini "Ties ihjel". - Tá eg var 18 ár, for­ taldi eg tað fyrstu ferð fyri einari vinkonu. Eitt lív við sjálvmorðstonkum Seinárinini frá barn­ dóminum komu í stóran mun fram í vaksna lívi­ num hjá Sondy Simon­ sen. Fyri sjey árum síðani fekk hon staðfest sálar­ sjúku, stutt aftan á hon varð flutt úr Før­oy­um til Danmarkar. Diag­nos­ ur­nar vóru angist, post­ traumatisk strongd og tvangstankar. Hetta tíðarskeiðið var Sondy øgiliga langt niðri. Tað kom har til, at hon gekk við sjálv­morðs­ tonkum hvønn dag í trý ár. - Eg orkaði og megnaði ikki at liva meira. Tímdi tað yvirhøvur ikki. Eg vildi bara gera sjálvmorð, sigur hon og greiðir frá, hvussu hon umhugsaði at leggja sjálvmorðið til rættis. - Eg hugsaði at gera tað uppá ein rættiliga ógvus­ ligan máta við at loypa út fyri eitt tok. Tað kann ikki gerast verri enn tað, um mann endiliga skal gera av við seg sjálvan, sigur Sondy Simonsen. - Í mínum tonkum var tað tann lættasta loysnin fyri meg, tí so slapp eg burtur beinanvegin. Tað er jú næstan 100 prosent kjans­ur fyri at doyggja, um mann hoppar út fyri eitt tok. Tíbetur bleiv hetta ikki til meira enn tankar. - Tað var jú sjúkan, sum talaði, og ikki eg. So eg fekk bráðfeingishjálp. Bleiv sjúk av ringu upplivingunum Tá Sondy Simonsen hugs­ ar um hetta í dag, veit hon, at tað var hennara keði­ligi uppvøkstur, sum eldvi til sálarsjúkurnar. - Um fólk spyrja meg, hví eg bleiv sjúk, hugsi eg, at tað er orsakað av øllum mínum upp­liv­ingum sum barn. Happ­ingini í skúla­ num, kyns­ligu mis­nýtslu­ ni og viður­skiftunum heima við hús. Men ser­ liga tað, at eg ikki fekk nakra hjálp. - Tað er øll viftan, sigur hon. Er blivin frísk Seinastu árini hevur Sondy lagt nógva orku í at blíva frísk, og tað hev­ ur eisini eydnast. Hon hev­ur fingið hjálp upp á ymsar mátar; eitt nú við alternativum viðgerðum og hjálp frá sálarfrøðingi. Í dag kennir Sondy seg betur enn nakrantíð. Hon býr í Odense saman við familju síni, har hon ger ymiskt sjálvboðið arbeiði innan fyri sálarsjúku. Eitt, sum hevur hjálpt henni væl við at blíva frísk, er at tosa opið um sítt lív. - Eg havi ruddað upp í mínari fortíð og reinsað út við at arbeiða við mær sjálvari, sigur hon. - Eg byrjaði við at binda og seyma, og síðani fór eg eisini at skriva og mála fyri at fáa tað ringa út úr kroppinum. - Bókin gjørdi meg fría Tilgongdin at geva bók­ ina "Ties ihjel", sum er á donskum máli, út hevur verið serliga góð fyri sálarligu menningina hjá Sondy Simonsen. - At skriva bókina gjørdi meg fría, og tað hev­ur verið við til at gjørt meg so fríska, sum eg eri í dag, sigur hon. Eitt endamál við bók­ ini hevur verið at upp­lýsa um, hvussu stóran týdn­ ing tað hevur at hjálpa børnum, sum mistrívast. - Um man sær, at eitt barn hevur tað trupult og tørvar hjálp, so skal mann hjálpa tí. Um eg hevði fingið hjálp, tá eg var 12 ára gomul, so hevði eg ongantíð blivið so sjúk, sum eg bleiv, sigur Sondy Simon­sen. Bókin skal eisini síggj­ ast sum eitt prógv um, at tað ber til at fáa tað betri, um mann hevur verið í ein­um svørtum holi, eins og Sondy var. - Tað er umráðandi at blíva við at kempa uttan at geva upp og hava vón­ina. Um eg kann, so kun­nu onnur eisini, ger Sondy Simonsen púra greitt. pature@sosialurin.fo