hósdagur 16. januar 2020síða 14

FRÍGGJADAGUR 17. JANUAR 2020 SOSIALURIN 7 14 ANNIKA KUNOY IM L ongu í viðgongutíðini hevur sálarliga heilsan hjá eini mammu ávirkan á barnið, sum hon gong­ ur við. Gransking vísir, at millum annað langtíðarstrongd hjá mammuni í viðgongutíðini økir um sárbærheitina hjá barni­ num mótvegis angist og tung­ lyndi, og samspælsevnini hjá barninum kunnu eisini skakast, um mamman ikki hevur tað gott í viðgongutíðini. Og hon kann tí longu tá – áðrenn barnið er borið í heim – arbeiða við tilknýtinum til barnið. – Mamman berur og føðir barn­ið. Tá barnið er føtt, er tað eisini mest natúrligt, at mamm­ an er um barnið, tað er jú eisini mamman sum hevur mjólkina, um barnið fær bróst. Tað er bara natúrligt. Tað skilja vit øll, sigur Maria Hanusson Joensen, sálarfrøðingur. Hon greiðir frá, at fyrstu vikur­nar hevur barnið grund­ leggj­andi tørvir so sum mati, kropps­ligum hita, tryggleika, kær­leika, umsorgan og friði. – Um tað er mamman ella pápin, ið nøkta tørv barnsins hesar fyrstu vikurnar er líka mikið, um bæði gera tað nóg væl, sigur sálarfrøðingurin, men hon leggur afturat, at tað, sum er av alstórum týdningi er tilknýtið, ið verður bygt hesa fyrstu tíðina - bæði fyri foreldrini og fyri barnið. – Barnið er treytaleyst bundið at sínum foreldrum. Tað yvirlivir ikki, um foreldrini ikki ansa tí og grundleggjandi eru um tað. Hin­vegin, so mennist tilknýti millum foreldur og børn alt eftir, hvør orka verður løgd í tað, sigur Maria Hanusson Joensen. – Tilknýti er ein lívfrøðilig skip­an, sum altíð er frá hjá barni­ num, men kensluligu før­leik­ar­ nir hjá primeru um­sorg­anar­ persóninum/unum avgera um barn­ið mennir trygt ella ótrygt til­knýtið. Trygt tilknýti verður ment við gjøllum samspæli, sum bert ber til, um foreldur duga at síggja og lesa tørvin av og síðani møta tørvinum við at vera um barnið. Við tí samspælinum fær barnið stimbran og umsorgan. Tað vil siga, at tað er kvaliteturin av samveruni og nærveruni, ið avgerð tilknýti millum foreldur og barn, leggur hon afturat. Førleikin natúrligur Eru foreldrini íleggin og moti­ ver­aði, er ein avgerð um javnari býtta barsilstíð góð fyri bæði pápan og barnið. Ein slík avgerð styrkir eisini um sambandið millum pápa og barn. – Tað er tó altíð umráðandi at hugsa um, at barnið mennir ikki trygt tilknýti av sær sjálvum men útdýpandi samspæl verður bygt upp, tá menniskju hava veru­ligt samband sínamillum. Tá snýr gerandisdagurin seg ikki bert um praktisk viðurskifti, so sum mat, svøvn, túrar og ann­að. Innihaldið má vera ríkt og ein førleiki vera handan av­gerð­ir­ nar. Ein førleiki, sum tey allar flestu hava natúrliga, sigur hon. – Við hesum upp­merk­semi­ num kunnu foreldrini tulka signal­ini, sum barnið sendur og sum tey hava ábyrgd av at reagera uppá, leggur hon aftrat. Hon greiðir frá, at eru foreldur ov strongd, ókonsentreraði ella hava ov nógv at gera, so fær barnið ikki hendan tørvin fyltan. Barnið kann menna eitt tilknýtishierarki Fyri at menna trygt tilknýti má eitt pinkubarn sleppa at knýta seg trygt til ein primer­ an umsorganarpersón. Og tað er umráðandi, at tað er konti­ nu­ert. Siðbundið er leik­lut­ ur­in hjá mammuni primeri um­sorganarpersónurin og hjá pápanum sekunderi um­ sorganarpersónurin. Men um pápin eisini er nógv um barnið, so koma bæði undir at vera primeru u m ­s o r g a n a r p e r s ó n a r n i r hjá barninum. Barnið kann menna eitt tilknýtishierarki, har teir tættastu um­sorgan­ ar­persónarnir eru ovast. Barnið kann tá eisini hava tað fínt saman við einum kompetentum sekunderum um­sorganarpersóni í tryggum og kendum umhvørvi. Fyrstu livitíðina hjá barninum er tað serliga umráðandi, at grund­leggjandi tørvirnir verða møttir, men hóast barnið ikki TEMA: Pápabarsil Pápabarsil Eru foreldrini íleggin og motiveraði, er ein avgerð um javnari býtta barsilstíð góð fyri bæði pápan og barnið, tí tað er líka mikið, um tað er mamman ella pápin, ið nøkta tørv barnsins, um bæði gera tað nóg væl, men tað, sum er av alstórum týdningi er tilknýtið, ið verður bygt hesa fyrstu tíðina, sigur Maria Hanusson Joensen, sálarfrøðingur Er talan um eina vælfungerandi familju, og hevur barnið trygt tilknýti til bæði foreldrini, so er tað gott fyri barnið, at farloyvið verður býtt millum bæði foreldrini Ein meginregla er at vera tilvitaður um trygga tilknýti GOTT FYRI BÆÐI PÁPA OG BARN