hósdagur 13. februar 2020síða 9

FRÍGGJADAGUR 14. FEBRUAR 2020 SOSIALURIN 19 9 TEMA: At brenna út At brenna út ANNIKA KUNOY IM 37 tíma arbeiðsvikan er ein inn­billing. Vit arbeiða als ikki bert 37 tímar um vikuna, nei nú arbeiða vit meir, enn vit nakarantíð hava gjørt. Og danir arbeiða enntá meir, enn fólk gera í flest øðrum lond­ um, greiðir rithøvundurin og leiðsluráðgevin Christian Ør­ sted frá í metsølu bók síni »Lívs­ hættislig leiðsla«. – Vit eru tað landið í heiminum við størstu arbeiðsmotivatión. Hetta er mált eftir, um vit vildu hild­ið áfram at arbeitt, líkamikið um vit høvdu tørv á pengum, sig­ur hann. Tølini tala fyri seg. Kanning, sum Gallup hevur gjørt, vísti at 60 prosent av dønum hava kent seg strongdar seinasta árið. Talið var á 78 prosentum hjá teimum, sum eru undir 35 ár. Hvønn dag eru fleiri enn 35.000 danir sjúkrameldaðir við strongd vegna arbeiði, og hvørt ár doyggja 1400 danir av strongd. Frá 1994 til 2003 hækkaði nýtslan av anti- depressivum heilivági við 495 pro­sentum. Sambært danska heili­vágs­ráðnum vóru 24.000 danir í við­gerð við angistlinnandi heili­vági og 300.000 í viðgerð við svøvn­heilivági. Christian Ørsted greiðir frá, at fyri 100 árum síðani, svóvu vit í miðal tveir tímar meir um náttina, enn vit gera í dag. Og tá leitaðu arbeiðsgevarar sær eftir serkønari hjálp, fyri at fáa ar­ beiðsfólkið at arbeiða harðari. – Nú strevast vit , sum ongan­ tíð fyrr, og vit hava enntá ringa samvitsku um, at vit gera ov lítið. Tað er ein andsøgn, tí danir eru eisini á listanum yvir glaðasta fólka­slag í heiminum. Vit verða glað, tá vit fáa frá hondini og fáa góð úrslit, sigur hann. –Í dag vilja vit økja um fram­ leidni men verða eisini noydd til at seta ráðgevar innan strongd til starvsfólkið. Hendan epi­ demi­in ávirkar samfelagið, fyri­tøkur og børnini. Vit missa skapan­ar­evnini, innovatióna og sambandið við tað, sum hevur týdning. Eisini missa við kapp­ingarevni og renna alsamt skjótari, uttan at vit fáa tey neyðugu úrslitini. Orsøkin til strongd á arbeiðsplássinum er vána­lig leiðsla. Lívshættislig leiðsla. Men tað er ikki altíð, at leið­arin er varugur við, at tað er leiðslan, sum ger fólk strongd, sigur rithøvundurin. Biður um umberging Í grein í danska blaðnum politik­ en við yvirskriftini »Undskyld, jeg var med til at fremme en livs­farlig ledelsesform«, sigur Christian Ørsted, at nýtímans leiðsla leiðir til strongd og sjúkra­meldingar. – Eg vil fegin biða um um­ berg­ing fyri allar tær ferðirnar, eg sum ráðgevi havi verið á arbeiðsplássum og prædikað um smílandi leiðslu, ið leggur dent á viðurkenning, sjálvsleiðslu og sjálvsábyrgd. Tað var ikki rætt. Tað ljóðar bæði demokratiskt og sympatiskt, at ein leiðari hevur áhuga fyri privatlívinum hjá starvsfólki, at tey fáa fleksibilar arbeiðstíðir, sleppa at arbeiða heimanífrá og fyritøkan rindar fyri snildtelefonina. Men í veru­leikanum er talan um lívs­ hættisliga leiðslu, sum fær fólk í túsundatali at brenna út, sigur Christian Ørsted. – Trupulleikin er, at vit ongan­tíð vita, nær úrslitini hjá okkum eru nóg góð. Frælsi til at taka egnar avgerðir er vorð­ ið eitt áhaldandi trýst til sjálvs­ menning og stríð fyri at gera arbeiði enn betri, sigur hann. Hann greiðir frá, at hann byggir kritikkin av modernaðu leiðsluni bæði á gransking og egnar royndir. Hann hevur nevni­liga sjálvur roynt at sita í einum stavi við stórari ábyrgd av at marknarføra eina vøru. Hann arbeiddi bæði dag og nátt og hevði torført við at avmarka seg. Sum ráðgevi hevur hann eisini dugað væl at sagt øðrum, at tey skulu duga at siga frá, men hann greiðir víðari frá, at trupulleikin er, tá arbeiðskarmarnir gerast ógreiðir. Tað elvdi til, at eingin hevði neyðuga yvirlitið, og tí varð torført at seta mørk í arbeiðinum. Arbeiði fylti eisini alsamt meir. Tá prísvinnandi marknaðarførings verkætlanin var liðug, flutti Christian Ørsted í kleystur saman við 310 tibetskum munkum. – Trupulleikin er jú ikki hug­ burðurin hjá tí einstaka, men leiðsluhátturin – tann lívs­hættis­ liga leiðslan. Individualiseringin er ein botngøta, staðfestir hann eisini. Fer inn í sálarheilsuna Í fleiri ár arbeiddi Christian Ør­ sted sjálvur við lívs­hættisligari leiðslu sum leiðslu­ráðgevi hjá stór­um ráðgevingarfyritøkum. Hann sigur, at hann hevur upp­ vant leiðslu í túsundatali í viður­ kendum leiðslu mannagongdum. Men, tá hann síðani er komin aftur á arbeiðsplássini og hevur tosað við starvsfólkið, so hevur hann funnið útav, at tað er ikki alt, sum leiðslan fær at vita. Ofta standa starvsfólk einsamøll við ábyrgdini og halda, at tey tykjast illoyal og ósjálvsstøðug, um tey gera vart við seg og finnast at nøkrum. – Vit skulu hava áhuga í og hugsa um onnur, men tað sum vit uppliva í dag er mis­ skilt umsorgan. Fyritøkur vilja ikki einans eiga okkum fysiskt, men tær vilja eisini eiga okkum sálarliga. Ein sálar­frøðilig greining er farin fram, og nú fer man heilt inn í sálarlívi hjá einstaklingum. Ofta sigur leiðslan, tá starvsfólk verða strongd, at tey hava trupul­leikar í húnabandinum ella eru ov perfektionistisk ella fram­søkin. Eisini er vanligt, at leiðslan sendir starvsfólk til ein coach, so tey aftur kunnu finna hugin til arbeiði og svarini í sær sjálv­ um. Tað minnir um kinesisk uni­ versitet og trúarbólkar, ið heila­ vaska menniskju, sigur hann. ANNIKA@SOSIALURIN.FO – Vit eru meir stongd og útbrend, enn vit nakrantíð áður hava verið – fólk í hópatali gerast álvarsliga sjúk av óskipaðum arbeiðsumstøðum. Samstundis hava vit ongantíð áður verið so produktiv, sum vit eru í dag. Hetta er ein álvarsamur trupulleiki, ið leiðsla á arbeiðsplássum í høvuðsheitum eigur ábyrgdina av, sigur kendur danskur rithøvundur Orsøkin til strongd á arbeiðs­plássinum er vánalig leiðsla. Lívshættislig leiðsla. Men tað er ikki altíð, at leið­ar­ in er varugur við, at tað er leiðs­lan, sum ger fólk strongd FYRITØKUR VILJA EIGA OKKUM FYRITØKUR VILJA EIGA OKKUM - BÆÐI FYSISKT OG SÁLARLIGA - BÆÐI FYSISKT OG SÁLARLIGA