hósdagur 13. februar 2020síða 12

FRÍGGJADAGUR 14. FEBRUAR 2020 SOSIALURIN 19 12 TEMA: At brenna út At brenna út ANNIKA KUNOY IM T að eru mong, sum í lestri ella stavi sínum hava lært, hvussu tey fáa samband í lag við onnur menniskju, hava empati fyri øðrum, vekja álit og annað, ið er grundleggjandi fyri um­ sorgan­ar­tørv. Fleiri uppliva møti­miklar støður til arbeiðis, og ofta taka starvsfólk ógvusligar upp­livingar við sær heim eftir ar­beiðstíð. Tað er ikki ein partur av útbúgvingini at læra, hvussu ein skal halda til slíkt alt lívið, og nógv kenna tí, at tey eftir eina tíð fáa hug til at skifta yrkisleið, sjálvt um tey gera tað, sum tey brenna fyri. Hóast skúlar og arbeiðspláss hava eina samábyrgd, er tað í høvuðs­heitum, sum við ilt­ maskuni umborð á flog­fari­ num. Hendir eitthvørt, so má maskan á ein sjálvan, áðrenn ein fær hjálpt øðrum. Ert tú ikki okay sjálvur, so er trupult at vera nakað fyri onnur. Soleiðis greiðir Bergtóra Høgnadóttir frá, sum í næstum skal halda fyri­lestur um evnið á Vinnuráki, sum Bituff skipar fyri. Fleiri duga serstakliga væl at hava umsorgan fyri øðrum, men tey duga minni væl at geva sær sjálvum eginumsorgan. Stund­ um brenna eldsálirnar út, ella tær velja at hálsa um og arbeiða við onkrum heilt øðrum, enn tær upp­runaliga brendu allarmest fyri. Ofta tí at tey kenna seg dren­aði og ikki orka yrkið meir. Orð sum strongd, útbrend og ov­ byrða vinda alsamt upp á seg. – Útbúgvingar og arbeiðslív leggja ofta dentin á, hvussu vit kunnu vera nakað fyri onnur, og tað er sera umráðandi. Dentur eig­ur tó eisini at leggjast á, hvussu vit eisini kunnu vera nakað fyri okkum sjálvi, stað­ festir hon. Hon leggur tó dent á, at tá menniskju verða veruliga út­ brend, so er neyðugt við sálar­ ligari viðgerð fyri at hava ein møgu­leika at fóta sær aftur, og tað er tá umráðandi, at tað verður gjørt á rættan hátt. Van­ lig fólk fáa tó gjørt nógv fyri­ byrgjandi fyri at ansa eftir sær sjálvum, heldur hon. – At gerast strongdur og at brenna út er hvør sítt. Er man veruliga har, at man er vorð­in sjúkur, so so tørvar man sálar­ frøði­liga viðgerð. Mín boðskapur er, at fólk sum eru í vanda at bren­na út kunnu menna egnu sjálv­um­sorganarførleikar, sigur Bergtóra Høgnadóttir, sum er útbúgvin sosialráðgevi, trætu­ loys­ari og Master í positivari sálar­frøði. Summi serliga útsett Positiv sálarfrøði er ein grein í sálarfrøðini, og snýr seg í høvuds­heitum um trvinað. Tað er við støði í hesi vitanini og egn­um praktiskum royndum sum sosialráðgevi og HR fólk, at Berg­tóra Høgnadóttir snikkar fyri­lesturin saman. – Eg leggi í hesum serliga dent­in á fyribyrgjandi part­in, og tað er viðkomandi fyri millum annað lærarar, náms­frøð­ingar heilsuhjálparar, prest­ar, læknar og tey mongu onn­ur, sum í gerandis­degnum arbeiða við menniskjum. Eisini smá­barna­ for­eldur, sum altíð skulu vera nakað fyri onnur og geva av sær sjálvum. Tað eru fleiri bólkar, ið eru serliga útsettir, og tað er tí um­ráðandi, at man ansar eftir sær sjálvum, sigur hon avgjørd. Hetta krevur, at ein gerst varugur við, hvat tað er, sum tek­ ur orkuna frá einum, og síðani ber til at gera nakað við tað. – Tað er umráðandi at hugsa fyribyrgjandi og harvið gera sær nakrar tankar um, nær tað er flýtur yvir og hvat kann gerast fyri at fáa orku í gerandis­ degnum. Hjá teimum flestu er ferðin høg – bæði til arbeiðis og í frí­tíð­ ini. Er ein nýútbúgvin og nýliga komin á arbeiðsmaknaðin, so er ikki víst, at ein kennir síni egnu mørk og harvið eisni fær hugsa fyribyrgjandi. Bergtóra Høgna­ dóttir greiðir frá, at arbeiðs­gev­ arin eisini hevur samábyrgd í at veita hóskandi arbeiðsbyrðu og karmar, sum leggja upp til, at trivnaðurin styrkist, og starvs­ fólk støðast. Manglar man roynd­irnar og sjálvsinnlitið, so kann tað eisini vera gott, at tosa við arbeiðsgevaran av og á, so báðir partar eru samdir um væntan­ar­samsvar. Hon heldur, at vit hvíla meir í okkum sjálvum, tá vit gerast eldri. – Eg vóni, at tey flestu hvíla í sær sjálvum og seta sær spurn­ ingin, hvat tey fegin vilja og hvat gevur innihald. Tí hóast tað er fantastiskt at sleppa at arbeiða, og geva sítt íkast til samfelagið, so er alneyðugt at ansa eftir sær sjálvum og at siga frá, sigur hon av­gjørd. Arbeiðsloysi er metlágt í før­ o­yska samfelagnum í dag, og um­sorganarfakini mangla, sum flest onnur øki, eisini starvsfólk. Tað atti at verið hjúkla um tey, sum eru í fakinum, so tey trívast, kenna seg møtt og støðast. Hóast tað mangla starvsfólk alla staðni, so eru tað fleiri, ið hálsa um í fakinum, greiðir hon frá. – Arbeiðsgevarar áttu eisini at havt í huga lága arbeiðsloysi, og harvið eisini gjørt meir fyri trivn­aðin, tí tá fólk trívast gerast tey loyal og hava hug at støðast, sigur hon. – Sjálvsagt eiga arbeiðs­gev­ arar at tryggja, at arbeiðs­um­ hvørvið ikki ger starvsfólkini sjúk. Umráðandi er tó eisini, at Tað er fínt, at summar upp­gávur krevja meir enn aðrar, men um allar upp­ gáv­ur­nar krevja alt av ein­um, so er vandi fyri at verða út­ brendur AT BRENNA AT BRENNA FYRI FYRI UTTAN UTTAN AT BRENNA ÚT AT BRENNA ÚT – Útbúgvingar og arbeiðslív leggja ofta dentin á, hvussu vit kunnu vera nakað fyri onnur, og tað er sera umráðandi. Dentur eigur tó eisini at leggjast á, hvussu vit eisini kunnu vera nakað fyri okkum sjálvi, sigur Bergtóra Høgnadóttir, sosialráðgevi og MA í positivari sálarfrøði