hósdagur 1. oktober 2020síða 7

FRÍGGJADAGUR 2. OKTOBER 2020 SOSIALURIN 68 7 sigur tú ikki frá og framhaldandi átek­ur tær meir, enn tú orkar, so fært tú tað ringt aftur, sigur hann. Heilivágurin Fyri útgreiningina hevði Erhard Joensen havt svøvntrupulleikar í nógv ár. Næturnar vóru órógv­ aðar, tí hann vaknaði eini seks til sjey ferðir hvørja nátt, og var tí als ikki úthvíldur. Tað fyrsta, sum hann tí fekk heilivág fyri var svøvnurin. – Eg svav onga nátt í gjøgnum og vaknaði hvørja einastu nátt. Eg var akkurát líka móður, tá eg vaknaði um morgunin, sum tá eg fór í song um kvøldið. Fyrst fekk eg tí heilivág fyri at kunna sova ordi­ligt og slappa av, meðan eg svav. Síðani varð farið undir at finna útav, hvør heilivágur pass­ aði til mín. Eg royndi fyrst tvey sløg, sum ikki passaðu til mín, og eg taki nú eitt triðja slag, sum sær út til at rigga væl, sigur Er­ hard Joensen. ADHD kann vera ein gáva Fólk við ADHD eru ofta upp­ finn­ingar­som, hugskygd og arbeiðs­som, og tí heldur Erhard Joen­sen eisini, at ADHD kann verða eitt tvíeggjað svørð, ið bæði hevur avbjóðingar og góð­ ar eginleikar við sær. – Tey við ADHD hava ofta egin­leikar, sum kunnu føra tey langt fram í lívinum, men trupul­leikin er tó – serliga við óút­greinaðum ADHD – at tað sam­stundis kann brenna ein út langt áðrenn tíð. Tí kann ADHD vera ein gáva, og verður tað út­ greinað í góðari tíð, er hetta ágrýtni ein stórur fyrimunur, sum tey við ADHD hava fram um onnur, sigur hann frá. – Tað hevur eisini verið ein fyrimunur hjá mær, tí eg havi fingið ómetaliga nógv av skafti. Eg havi arbeitt sum sjálv­støðug­ ur hondverkari, sum stjóri í tveimum alifyritøkum, í banka og nú sum politikari, sigur hann víðari. Hann leggur somuleiðis dent á, at tey, sum hava ADHD kunnu alt tað, sum tey vilja, tí ADHD er ikki ein sjúka men heldur er tað ein diagnosa. – Eg ansi eftir mær sjálvum taki heilivág og struktureri mítt lív, og eg havi eitt gott lív, stað­ festir hann. – ADHD gerst trupult, tá tað ikki verður útgreinað. Tí er tað umráðandi, at vit fáa hesar skipan­irnar niður í barnagarðar og skúlar, so vit fanga tey við ADHD so skjótt sum gjørligt. Tey sum hava ADHD men ikki verða útgreinað kunnu fáa stór­ ar sálarligar trupulleikar seinni í lívinum – fylgisjúkurnar sum angist, tunglyndi og annað, sigur hann. Viðurkenning Ynskiligt er, at ADHD verður viður­kent og at tosað verður um ADHD, sum eina vanliga diag­nosu, sum føroyingar fáa. Ynski­ligt er eisini, at børn verða út­greinað tíðliga í lívinum, og at tey, sum hava tørvin, fáa røttu hjálp­ina, so tey fáa livað eitt van­ligt lív við ADHD og ikki fáa skaði­ligu fylgisjúkurnar seinni í lívi­num. Erhard Joensen heldur, at tað als ikki er undarligt, at tað eru so mong við ADHD, ið ikki ynskja at tað verður alment kent, at tey hava diagnosuna. – Fleiri eru óivað bangin fyri, at stíga tey fram og fortelja, at tey hava ADHD, kann tað skapa forð­ingar í lívinum, sum tey annars ikki høvdu havt. Tað er ein púra vanlig reaktión, sigur hann. – Fólk aftra seg, tí tey eru bang­in fyri, at tað kann skaða tey. Tað er harmiligt, tí fólk við ADHD eru typiskt resursufull, sig­ur Erhard Joensen. – Løgtingið arbeiðir nú við at fáa útgreingingar arbeiði at ganga skjótari fyri ADHD. Tað vóni eg kann vera við til at av­ mysti­fisera tað, sigur hann og legg­ur aftrat, at hann eisini vón­ar, at tað verða fleiri, sum ikki skammast við at fortelja, at tey hava ADHD, tí menniskju við ADHD eru ofta kreativ og kunnu koma við stórum sam­ felags­íkasti á fleiri økjum. ANNIKA@SOSIALURIN.FO Á MEG Erhard Joensen 55 ár Tingmaður fyri Sambandsflokkin Úr Vági Giftur við Harriet Joensen Tey eiga fýra børn Fyrrverandi bankamaður og stjóri í tveimum alifyritøkum Eigur og rekur í dag tvær fyritøkur, sum hava við handil- og íløguvirksemi at gera Fekk staðfest ADHD sum 52 ára gamal FAKTA Tað sum er tað ringa við ADHD er, um tað ikki verður útgreinað. Tí er tað umráðandi, at vit fáa hesar skipanirnar niður í barnagarðar og skúlar, so vit fanga tey við ADHD so skjótt sum gjørligt. Tey sum hava ADHD men ikki verða útgreinað fáa stórar sálarligar trupulleikar seinni í lívinum – fylgisjúkurnar sum angist, tunglyndi og annað