mikudagur 6. apríl 2005síða 6

6 Nr. 64 - 6. apríl 2005 2. apríl hevði Alz- heimersfelagið árs- aðalfund. Á skránni var nevndarval, eins og tikið varð saman- um arbeiðið, sum er framt innan økið seinasta árið. Niður- støðan var, at nógv er hent, men at tað framvegis er sera langt á mál ALZHEIMERSFELAGIÐ Á aðalfundinum varð nevndin í Alzheimersfelag- num øll endurvald, og hon skipaði seg soleiðis. Sigrun Mohr, formaður, Sofus Joensen, næstformaður, Randi Absalonsen, kassa- meistari, Siborg Arge, skrivari og Erna Háberg, nevndarlimur. Tiltakslimir eru Unna Næs Petersen og Joan Árting. Hvat er hent? Á fundinum varð eisini tik- ið samanum málsetningin, ið varð settur á seinasta aðalfundi, og hugt at um málini, ið tá vórðu sett, eru nádd. Tá setti felagið sær í kortið, at: 1. Vit skuldu skipa fyri skeiðum fyri avvarð- andi. 2. Vit skuldu skipa fyri evnisdegi saman við bý- og bygdaráðum. 3. Vit vónaðu, at demens- miðstøðin varð veru- leiki. Í oktobur varð skipað fyri skeiði fyri avvarðandi. Tá ið av tornaði, høvdu so nógv teknað seg, bæði av- varðandi og starvsfólk inn- an demensøkið, at neyðugt var at býta tey upp í tveir bólkar. Sum altíð, tá ið Elsa Zachariassen hevur undir- víst, vóru fólk vælnøgd. Hyggja vit at øðrum arbeiðssetningi okkara, at skipa fyri evnisdegi saman við bý- og bygdarráðum, kunnu vit tíverri bara stað- festa, at her er millum lítið og einki hent enn. Ætlanin er ikki slept, tørvurin er ikki minni, enn hann var fyri einum ári síðan, men ein orsøk er at finna í, at mestsum øll okkara ar- beiðsorka er farin til hjarta- barn okkara, nevniliga tað triðja málið, ið felagið setti sær á seinasta aðalfundi: Demensmiðstøðin. Vón- andi fer felagið tó at kunna skipa fyri tílíkum evnisdøg- um komandi árið. Men miðstøðin fyri minnisveik er nú vorðin veruleiki, hóast tað leingi sá svart út. Um eitt gott ár er verkætlanin liðug, og fyri okkum hevur tað stóran týðning, at henda roynd eydnast væl, bæði fakliga og fíggjarliga. Fakliga gongur, sum tað skal, vit hava dagliga vitj- andi, sum tykjast trívast væl, og avvarðandi eru fegin um tiltakið. Fíggjar- liga skal tað eisini eyðnast, og nevndin fyriskipar ym- isk tiltøk, ið skulu fáa fatur á tí, ið restar í, so at ætlanin kann fullfíggjast. Vit halda hetta verða eina sera spenn- andi verkætlan, sum, tá ið hon endar í 2006, m.a. skal leggjast fyri ta Norður- lendsku ráðstevnuna, ið føroyska Alzheimerfelagið verður vertur fyri her í Før- oyum. Skulu vit taka samanum, hvat er hent innan demens- økið síðan seinasta aðal- fund, so kunnu vit stað- festa, at hóast alt hendir rættiliga nógv. Um stutta tíð letur Heimið við Valla- líð upp, og vóna vit, at hetta heimið fær eina góða byrjan. Fyrr í ár lat Tjarnar- garður upp. Tjarnargarður er ellisheim, har pláss er fyri 12 búfólkum. Aftur at tí er dagtilhald við plássi fyri 16 heimabúgvandi fólkum við demens. Ætlan- ir eru um at útbyggja Tjarn- argarð, so pláss verður fyri fleiri, sum hava tørv á hjálp. Eisini úti á bygdun- um verður tikið stig til bygging av sambýlum og ellis- og røktarheimum. Men vit mugu sjálvandi halda á at gera vart við okk- um, so korini gerast betri hjá hesum fólkum, ið eru so illa fyri. Tað er sera um- ráðandi, tá ið bygt verður, at hava í huga, hvussu fólk eru fyri likamliga, sálarliga og andaliga, tá ið avgerð verður tikin um, hvussu tey skulu búgva, og hvørjum tey skulu búleikast saman við. Tørvur á kunning Tað er framvegis stórur tørvur á at kunna um sjúk- una. Vit hava eisini fingið áheitanir um at skipa fyri skeiðum og ymiskum øðr- um fyri at útbúgva fólk, upplýsa um sjúkuna, at greiða fólki frá sjúkueyð- kennum, og hvussu tú skalt vera um tey sjúku. Tórs- havnar Býráð hevur nú eisini lýst við skeiði og tikið stig til at útbúgva nýggjar demenssamskipar- ar. Eisini starvsfólki innann serforsorgina hevur tørv á kunning, og miðstøðin hev- ur fingið áheitan frá ser- forsorgini um at skipa fyri skeiði fyri starvsfólkinum har. Nevndin fyri Alzheimer- felagið setti seg í samband við Nørrebros erindrings- center um at skipa fyri skeiði um reminiscens í Føroyum. Hetta er ein ar- beiðsháttur, har ið sansirnir hjá tí einstaka verða stimbr- aðir við lutum við ymiskum skapi, tilfari og innihaldi ella við lesnaði, frásøgn og sangi. Hetta hevur víst seg at geva góð úrslit aðra- staðni. Hesum játtaðu tey, og hevur felagið Synergi eftir áheitan frá okkum tikið sær av øllum tí praktiska hes- um viðvíkjandi. Skeiðið verður veruleiki, um nóg nógv tekna seg. Nóg nógv eru minst 30. Hetta, at skipað verður fyri skeiðum í Føroyum, er eitt gott og bíligari høvi hjá starvsfólki innan eldraøkið at dagføra sína vitan, og vóna vit sjálvandi, at undirtøkan verður góð. Væntandi verður lýst við einum øðrum skeiði um stutta tíð. Tað er tann navn- frama danska Jane Verity, búsitandi í Australiu, sum kemur henda vegin. Hon er eitt av undangongufólkun- um innan demensøkið. Umframt at hava skeið fyri fakfólki í tveir dagar fer hon at halda ein almennan fyrilestur. Altjóða demenstiltøk og -skeið Á norðurlendska ársfundin- um sum í fjør varð hildin í Kalmar í Svøríki, varð m.a. avgjørt at fara undir nýggja verkætlan við fíggjarligum stuðli frá Norðurlendska ráðharraráðnum. Henda verkætlan lýsir, hvussu góð dagumlætting fyri fólk við demenssjúkum kann skip- ast. Arbeiðið er liðugt, nú skal faldarin týðast til øll tey norðurlendsku málini, og úrslitið verður lagt fram á norðurlendska fundinum í Álandi í døgunum 19.,20. og 21. mei í ár. Tvey umboð frá okkara felag verða við. Demensdagarnir, sum verða hildnir í Bella Centr- inum á hvørjum ári, verða í døgunum 8. og 9. mei í ár. Hetta er sera áhugaverd ráðstevna, har alt tað nýggj- asta innan demensøkið verður lagt fram, evni í ár er: Kunnleiki og samstarv. Fyriskiparar eru "Hu- kommelsesklinikken" á Ríkissjúkrahúsinum og tað Danska Alzheimerfelagið. Vit verða ætlandi við har við tveimum umboðum fyri okkara felag. Á hvørjum ári hava de- menssamskiparar ársfund í Danmark, har føroyskir demenssamskiparar sleppa við á jøvnum føti við danskar. Hetta er eitt for- um, har alt tað nýggjasta verður tikið fram og við- gjørt. Eitt umboð frá Mið- støðini var tí við á hesum fundi, og ætlan okkara er, at ein fer á fundin komandi heyst. Virkisætlan komandi árið 1. Felagið skipar fyri skeiðum fyri avvarð- andi. 2. Skipað verður fyri evnisdegi saman við bý- og bygdaráðum. 3. Arbeiðið við Miðstøð- ini fyri minnisveik heldur fram. 4. Norðurlendski fundurin í Føroyum 2006 skal fyrireikast. eys Alzheimersfelagið: Nógv er hent seinasta árið Fríggjadagin læt upp fram- sýning í Leikalund í Klaks- vík við 24 oljumálningum av Arnoldi Vegghamar. Dávur Winther, mentan- arleiðari, lat framsýningina upp. Hann fegnaðist um, at Leikalund enn eina ferð hevði tikið stig til eina spennandi og áhugaverda listaframsýning og segði millum annað - Teir málningar, vit her hyggja at, geva okkum øll- um okkurt at hugsa um, eina uppliving, eina kenslu ella eina fatan, sum kann vera ymisk frá persóni til persón. Vit fáa nakað sam- skifta um, kanska eina fe- lags uppliving og hugurin reikar. Vit fáa nakað at vera saman um. Tí hava vit so ómetaliga nógv at takka fyri, tá vit sleppa at sígga málningar, sum hesar. At ein listarmaður vil lata okk- um síggja sínar málningar, læna sínar brillur og ígjøg- num tær, síggja hvussu hann upplivir umheimin, og hvat hann leggur merki til. Hvat hann vil fortelja okk- um. Tú verður varðugur við ymiskt og mátar at síggja umverðina uppá, frá einum øðrum sjónarhorni, enn tað, tú sjálvur ert vanur við. Jú, av sonnum kann sigast, at vit gleðast saman við lista- málaranum og málningum hansara, ið sum sagt verður um: "Eru fullir av vári og summari"! Framsýningin hjá Ar- noldi Vegghamar verður opin allan apríl mánaða. -ave- Vegghamar í Leikalund Vegghamar, "Morgun" Listamaðurin Arnold Vegghamar við málningin "Fjall"