fríggjadagur 12. august 2005síða 29

Nr. 151 - 12. august 2005 29 Heilsa & lívsstílur Heilsa maggi@sosialurin.fo Snúsfornuft: Alt hevur sín »prís« Ein nýggj svensk kanning kom til tað úrslit, at menn sum snúsa tvífalda vandan fyri yvirvekt og ovur- fiti. 1782 menn í aldr- inum 40-60 ár vóru við í kanningini, sum vísti, at teir sum snúsa og fyrr høvdu roykt, høvdu tvífalt so skjótt við at blíva tjúkkir, enn menn sum ikki høvdu havt nakað tilknýti til tubbak. Teir flestu við normalari vekt høvdu ikki nýtt tubbak. Aðrar kanningar vísa tað sama, at tað er samanhang millum brúk av snúsi og vand- an fyri høgum blóð- trýsti og hjarta- og æðrasjúkum. Hóast granskarar ikki vita, hví snús hev- ur ávirkan á vektina, vita teir, at tubbak ávirkar forbrenning- ina, og at frígeringin av fríum fitikyknum og strongdhormonin- um kortisol økist. Kelda: Sunnhetsbladet Eg gleði meg til tann dag, tá kropsrøkt verður javnsett við tannrøkt í skúlunum, sigur Leila á Lofti frá Fysioterapi á Argjum, sum í sambandi við at skúlarnir nú skjótt byrja aftur, hevur nøkur góð ráð um kropsrøkt hjá børn- um KROPSRØKT Tey smáu telja dagarnar. Tey eru spent og vita ikki nógv um tað er sum fer at koma, annað enn tað, tey eldru systkini siga frá. Barnagarðsbørnini hava ivaleyst verið og vitja bæði skúla og frítíðarskúla, so heilt fremmant er tað ikki. Men eitt hevur sett seg fast í teirra lítla fitta høvd, hetta, at tey skulu til at sita still. Sum fysioterapeutur eri eg av teirri áskoðan, at børnini sjálvandi skulu røra seg, er tørvur á tí. Vit skulu als ikki órógva skipanina hjá hesum smáu kroppum, ið eru í menning, kropslig- ari sum sálarligari. Harvið er ikki sagt, at børnini skulu sleppa at órógva flokkin og frálæruna - sjálvandi ikki. Skal barnið klára at sita nøkulunda friðarligt í tím- anum, mugu nógvir faktor- ar ganga upp í eina hægri eind. Ein faktorur er krops- røktin, tvs. at barnið er væl fyri kropsliga, at tað rørir seg nógv og sleppur at royna seg kropsligt. Í skúla- num verður hetta at gera í fríkorterunum og í fim- leika- og svimjitímunum. Skúlataskan kann geva trupulleikar Ein annar faktorur er skúla- taskan. Børnini mugu ikki vera móð í ryggi og akslum av ov stórari og tungari ella skeivt hongdari skúlatasku. Skúlataskan skal ikki hanga niðri á rumpuni, har hon dregur næmingin aftur- av, nei hon skal upp á rygg- in, hvíla inni við ryggin, so tætt sum gjørligt. Hongur skúlataskan ov langt niðri, og enn verri, er hon er ov tung, so vil næm- ingurin ótilvitað flyta kropsburðin soleiðis, at hann heldur sær uppi, hetta endar aloftast við einum heilt skeivum kropsburði, har vøddarnir troyttast alt ov skjótt, og liðirnir ikki sleppa at styrkjast og har liðbondini vikna. Alt hetta, saman við lítlari rørslu og ov fáum kropsligum av- bjóðingum vil hjá tí annars fríska barninum gera, at leidningarnir (nervalagið) ikki búnast sum tað skal, og heilin, sum goymir øll boð frá kroppinum, ja, hann leggur skeiv boð í onkra av sínum mongu skuffum. Verður hon ikki hongd røtt upp á barnið, nú tað skal byrja í skúlanum, kann tað geva barninum ein skeivan kropsburð, ið kann verða ringur at broyta seinni. Tað kann lættliga geva barninum pínu, og tá er ikki lætt at fylgja við. Eg gleði meg til tann dag, tá kropsrøkt verður javnsett við tannrøkt í skúlunum. Kelda: www.fysio.fo Kropsrøkt átti verið javnsett við tannrøkt í skúlunum Her eru systrarnar Natasha og Emma á veg í skúla. Natasha hevur eina skeivt hongda skúlatasku, meðan Emma hevur hongt sína rætt Mynd: Álvur Haraldsen