mikudagur 21. september 2005síða 3

Nr. 179 - 21. september 2005 3 Tað undrar løgmann, at Hergeir Nielsen nú krevur, at kanningar- stjóri skal setast at kanna um hann hevur gjørt nakað skeivt, tí fyri bara eini viku boðar Hergeir Nielsen saman við restini av uttanlands- nevndini frá, at ivi verður ikki reistur um framferðina mál- ið verður uppfatað sum endað ÍSLANDSSÁTTMÁLIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Ongin løgmaður fer at spæla hasard við sínum embæti. Og tað geri eg heldur ikki. Jóannes Eidesgaard følir seg á púra tryggari grund, hóast Hergeir Nielsen, løgtingsmaður, nú krevur at kanningarstjóri skal setast at kanna um løgmaður hev- ur brotið nakað so grund- leggjandi sum sjálva stýris- skipanarlógina. – Løgmaður er altíð í andgletti, tí hvør einasta avgerð verður vektað og vigað og tí havi eg sjálvsagt onki gjørt uttan at hava ráðført meg bæði væl og virðiliga við mítt embætis- verk. – Tá ið eg gjørdi avtaluna um at seta frælsan vøruflut- ning í gildið ímillum Før- oyar og Ísland, var tað sjálvsagt grundað á eina neyva løgfrøðiliga meting, har fleiri embætisfólk eru komin til ta niðurstøðu, at her var onki at finnast at. Ráðførdi seg við allar flokkar Jóannes Eidesgaard sigur, at í stýrisskipanini stendur, at tað er landsstýrið, sum tingast og ger millumtjóða avtalur. Men krevja hesar avtalur lógarbryotingar av onkrum slagi, ella er talan um týdn- ingarmiklar avtalur, skulu tær leggjast fyri løgtingið. – Í sambandi við at seta tollfrælsi í gildi fyri vøru- flutning ímillum Føroyar og Ísland, kannaðu vit mál- ið hjá fremsta sakkunnleika hjá Toll og Skatt og teirra niðurstøða er, at har eru ongar lógarbroytingar kravdar. Spurningur er so um av- talan er so týdningarmikil, at hon skal fyri tingið. Løgmaður heldur, at hetta er ein politisk meting. – Sjálvandi hevur hetta týdning fyri Føroyar. Men spurningur er eisini um avtalan er týdningarmikil í einum stýrisskipanarligum høpi. Jóannes Eidesgaard sig- ur, at av tí at her er talan um ein part í tí samlaða sátt- málanum er sáttmálin ikki ókendur fyri løgtinginum, tí tað er uttanlandsnevndin kunnað um frammanundan. – Men fyri at ongin ivi skuldi vera, setti eg meg í samband við allar flokkar og beinleiðis og óbeinleiðis við allar limir í uttanlands- nevndini fyri at vita, um nakar av teimum metti, at talan var um so týdningar- mikið mál, at tað átti at verðið lagt fyri tingið. – Tað var tað ikki ein, sum helt! Í uttanlandsnevndini av- sannar Hergeir Nielsen, at tú hevur verið í sambandi við hann um hetta? – Tað er rætt. Men sum eg segði, vóru vit í sam- bandi við limirnar í uttan- landsnevndini antin bein- leiðis ella óbeinleiðis. Við- víkjandi tjóðveldisflokk- inum var støðan tann, at eg fekk fatur á formanni flok- sins, Høgna Hoydal og kunnaði hann um ætlanina. Høgni Hoydal bjóðaði sær sjálvboðin til at tosa við Hergeir Nielsen um málið. Eg ivaðist ikki í, at høvdu nakrar viðmerkingar, høvdu teir boðað mær frá tí, men tað gjørdu teir ikki, sigur løgmaður. Jóannes Eidesagaard sigur, at heldur ikki nakar annar flokkur hevði nakrar viðmerkingar. – Sostatt fekk eg vissu fyri, at ongin flokkur metti, at avtalan hevði so stóran týdning at hon átti at leggj- ast fyri Løgtingið. Sam- stundis fekk eg vissu fyri frá fremsta serkunnleikan- um á økinum, at avtalan heldur ikki kravdi lógar- broytingar. Og tað var útfrá hesum sannroyndum, at eg skrivaði undir avtaluna. Men í sínari niðurstøðu sigur umsitingin hjá uttan- landsnevndini tvørturímóti, at tú hevur ikki ráðført teg við uttanlandsnevndina? – Tað er ikki ásett nakra- staðni, hvussu ein møgulig ráðførsla skal fara fram.Tað stendur onganstaðni, at vit skulu sita samlað rundan um eitt borð. Í hesum føri gjørdu vit tað ígjøgnum telefon. Tað er eisini ein spurningur um, hvussu óliðiligar mannagongdirnar skulu vera í einum lítlum samfelagið sum okkara. Bara Føroyar fáa fyrimunin Nú skerst ikki burtur, at ivi er um, hvussu løgmansins heimildir skulu tulkast í einum føri sum hesum. Ert tú samdur við Bjørn á Heygum, tá ið hann í Sosialinum í gjár heldur, at tað hevur sera stóran týdn- ing, at greiðar manna- gongdir verða gjørdar fyri at sleppa undan slíkum. – Eg haldi nú, at stýris- skipanarlógin er púra greið á hesum øki. Tað einasta, sum ivi kann takast seg upp, er um ein avtala er so týdningarmikil, at hon eig- ur at vera løgd fyri tingið. – Men tað var júst tí, at vit settu okkum í sambandi við allar flokkar í uttanlands- nevndini og ongin av teim- um mettu, at talan var um eitt mál, sum kundi skrivast undir og fáast at virka bein- anvegin. – Og so kann tað leggjast afturat, at tað eru bara Før- oyar, sum fáa fyrimun av avtaluni. Men alt kann jú henda í politikki. Hvat nú vissi løg- tingið vrakar sáttmálan? – Avtalan, sum vit skriv- aðu undir og sum nógv stríð er um, er ein fyribils avtala, sum fellur burtur, tá ið samlaði sáttmálin er góðkendur. Verður hann ikki góðkendur, fellur øll avtalan burtur av sær sjálv- um. Hinvegin hava vit fing- ið greiðar fráboðanir frá øllum flokkum um at teir taka undir við sáttmálan- um. Fullan rætt at skifta meining Annars undrar tað løg- mann, at Hergeir Nielsen nú krevur at kanningarstjóri skal setast at kanna um løgmaður hevur brotið stýrisskipanarlógina. Hann sipar til, at tað er ikki meiri enn ein vika síð- ani, at Hergeir Nielsen var við í einum meiriluta í uttanlandsnevndini sum kom til ta niðurstøðu, at ivi verður ikki sáddur um heimildina hjá løgmanni um at skriva undir avtaluna við íslendingar. Samstundis ger hesin sami meirilutin greitt, at fyri teirra viðkom- andi er málið endað? – Løgtingslimir hava óskerdan rætt til at hava eina meining og til at skifta meining, men hugsa vit um støðuna hjá uttanlands- nevndini beint aftaná at avtalan var gjørd, undrar tað meg ikki sørt, at tað nú verður kravt, at kanningar- stjóri skal setast, sigur løg- maður. – Àkærur um brot á stýrisskipanarlógina, eigur løgmaður at taka í fullum álvara og tað geri eg eisini. Men eg tók avgerðina á púra tryggari grund, so hetta er til at liva við, sigur Jóannes Eidesgaard. Hví legði tú ikki bara allan sáttmálan fyri tingið, so slapst tú undan øllum hesum. – Vit mettu, at vit høvdu fulla heimild at gera av- taluna. Hetta er ein avtala, sum bara føroysk vinna hevur fyrimun av og vit hildu at tað hevði týdning at fáa avtaluna í gildi sum skjótast fyri at lætta um hjá føroyskari vinnu. Og so mettu vit, at kundu einsvæl skriva undir avtaluna, nú var íslendski forsætisráð- harrin var her kortini, held- ur enn at bíða og tað skuldu tveir partar til at undir- skriva avtaluna, sigur løg- maður. Sáa iva um heimildina hjá løgmanni Tað er í kjalarvørrinum á nógv umrødda íslandssátt- málanum, at ivi nú verður sáddur um antin løgmaður hevur brotið stýrisskipanarlógina. Tann 31. august skrivaðu løgmaður og íslendski forsætisráðharrin undir fríhandilsavtalu ímillum Føroyar og Ísland. Men 2. september gera løgmaður og íslendski forsætisráðharrin semju um, at tann parturin av av fríhandilsavtaluni, ið fevnir um frían vøruflutning ímillum londini, skal koma í gildi beinanvegin. Í einum skrivi til uttanlandsnevndina, greiðir løg- maður í 13 punktum frá, hvussu hann og Løgmans- skrivstovan hava tryggjað sær, at hetta var í samsvari við stýrisskipan Føroya. Men umsitingin hjá uttanlandsnevndini sáar iva um frágreiðing løgmans og um løgmaður yvirhøvur hevur havt heimild til tað, hann hevur gjørt ella um hann hevur brotið stýrisskipanarlógina. Løgmaður: Eg kundi ikki droymt um at spælt hasard – Eg standi á púra tryggari grund so ákæran um at hava brotið stýrisskipanarlógina er til at liva við, sigur løgmaður