mikudagur 18. januar 2006síða 19

Nr. 13 - 18. januar 2006 19 Nr. 15 • Fríggjadagur • 21. januar 2006 • 80. árgangur • www.sosialurin.fo Hóast tann fullkomni bilurin enn ikki er uppfunnin, verða bilarnir alt meira intelligentir. Nakrir av nýggjastu bilunum eru so framkomnir, at teir aktivt hjálpa bilføraranum at umgangast ferðsluvanlukkur Bilar Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Visiónin um at bilarnir sjálvir kunnu bremsa og kanska eisini koyra uttan um, tá ein samastoytur er óumgongiligur, kom eitt stig nærri í 2005. Nakrir av nýggjastu bilunum eru so framkomnir, at teir aktivt hjálpa bilføraranum at um­gangast ferðsluvanlukkur. Bil­førarin hevur tó fullu ábyrgdina av sínum bili. Bæði Toyota/Lexus og Mercedes-Benz hava longu nú bilar á marknaðinum, sum kunnu varnast ein vanda, gera bilin kláran til ein samanstoyt og í ein vissan mun bremsa sjálvir. Volvo eru eisini komnir langt á hesi leið. Mercedes-Benz hava eitt system, ið kallast “Presafe”, ið virkar soleiðis at um bilurin við hjálp av ABS- og ESP-skipanunum registrerar at nakað er áfatt, verða t.d. strammararnir í trygd­arbeltunum aktiveraðir, opn­ir rútar latast aftur og brems­urnar verða settar í tilbúgvingarstøðu. Á nýggj­asta S-klassanum hjá Mercedes-Benz er skipanin víðkað við einum radara, so bil­urin sjálvur kann boða frá, at ein samanstoytur nær­kast og geva føraranum eina ávarðing. Um bilførarin ikki traðkar fast nokk á bremsupedalin, økir bremsu­ skipanin sjálv um bremsu­ trýstið. Toyota hava eitt líknandi system á nýggjastu Lexus- bilunum, og á modellum ið ein­ans verða seld í Japan, eru teir farnir eitt stig víðari við tað at um bilførarin í eini tilbúgvingarstøðu byrjar at bremsa hóvliga, vil bilurin taka yvir og bremsa við full­ ari megi. Um bilførarin als eini ger, vil bilurin til síðst bremsa av sær sjálvum, men tá kann tað sjálvandi vera ov seint. Brúktir dieselbilar skulu hava partikkulfiltur sett í útstoytið áðrenn teir verða seldir. Tað skjóta átta danskir heilsu- og umhvørvisfelagskapir upp Bilar Rani Nolsøe Johannessen Poul Hallur Davidsen Miðskeiðis í desembur mánað 2005 fekk danski stats­ministarin Anders Fogh Rasmussen eitt skriv sendandi, ið heitti á hann um at gera okkurt við partikkuldálkingina frá bæði bil­um og brenniovnum. Hesar serliga vandamiklu ultrafínu partikklarnir føra árliga við sær fleiri túsund tilburðir av lungnabruna og hjartasjúkum. Eisini veksur nýtslan av dieselbilum og brenniovnum alsamt, siga felagskapirnir. Astma-Allergi Forbundet, Kræft­ens Bekæmpelse, Dan­marks Lungeforening, Dansk Cyklist Forbund, Green­peace, Danmarks Natur­fredningsforening og Det Økologiske Råd hava lagt fram sjey upskot við­ víkjandi pariklum í ferðs­ luni. Eitt teirra er - at allir brúkt­ir dieselbilar skulu hava partikkulfiltur ísett tá teir verða seldir - . Svarið frá politikk­ ar­unum kemur frá um­hvørvisministaranum, Connie Hedegaard, tá Fólka­tingið tann 20. januar við­gerð uppskot frá fýra av andstøðuflokkunum um eitt átak ímóti dálking av partikklum í ferðsluni. ES - kommisiónin kom við einum uppskoti beint fyri jól, um at myndugleikarnir ganga undan við einum góð­ um fyridømi og avseta ein fjórðing av teirra árligu inn­ keypum av bilum til minni dálkandi akfør. Intelligentir bilar Nýggjasta S-klassanum hjá Mercedes-Benz hevur eina skipan við einum radara sum boðar frá um ein samanstoytur nærkast Nakrir av nýggjastu Lexus-bilunum hava eina skipan, har bilurin bremsar sjálvur Mercedes-Benz S hevur eitt system, ið kallast “Presafe”, sum við hjálp frá ABS- og ESP- skipanunum registrerar um nakað er áfatt Krevja filtur á brúktar dieselbilar