hósdagur 12. apríl 2007síða 9

9 tíðindi Nr. 70 - 12. apríl 2007 Niels Nattestad, skúla­ stjóri í Venjingar­ skúlanum, skilir als ikki, at ongin av teim­ um 700 føroysku fólkaskúlalærarunum vilja vera skúlastjóri í Venjingarskúlanum Skúlamál Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Niels Nattestad, ella Natte, hevur verið skúlastjóri í Venj­ingarskúlanum í 10 ár, og tilsamans hevur hann sitið í leiðslu í skúlans í 26 ár. Hann sigur seg harmast almikið um, at starvið sum skúlastjóri nú verður lýst leyst á triðja sinni. - Eg skilji bara púrt onki, og undrist stórliga á, hví tað er so ringt at fáa fólk at søkja. Hetta átti at verið ein sera spennandi avbjóðing hjá einum ungum lærara, sig­ur Natte. Hann segði seg úr starvi til 1. apríl, so nýggi stjórin kundi taka við longu tá, og vera við til at skipa komandi skúlaár. - Men nú havi eg so játtað at verða verandi til 1. august, og vera við til at fyri­reika komandi skúlaár, sigur Natte. Hann vísir eis­ ini á, at Venjingarskúlin er í einari sera spennandi menn­ ingartilgongd, tí komandi skúlaár verður skúlin skip­ aður í sjálvstýrandi toymi, har sami bólkur av lærarum samstarvar um hvørja deild. - Hetta eru vit sera spent uppá, sigur Natte, sum longu tá hann var settur í starv fyri 10 árum síðani gjørdi av at verða í sessinum í 10 ár. Broytti skúlin Spurdur hví hann heldur at lærarar ikki hava hug at søkja starvið, sigur Natte, at hann hevur onga hóming av tí, men at orsøkirnar helst eru ymiskar frá per­ sóni til persón. - Eg meini so við – høvdu so bara nakrir fáir søkt. Men at bara ein umsókn er komin inn bæði undrar og harmar meg stórliga, sigur hann. Til tað, at onkur vil vera við, at lønin er ikki nøkt­ andi, sigur Natte, at tað einsa­malt ikki átti at gjørt munin, men, at tað sjálvsagt hevði verið meira attraktivt, um eitt sindur meira var í lønarposanum. - Skúlin í dag er als ikki tann sami skúlin, sum eg tók við fyri 10 árum síðani. Uppgávurnar eru vaksnar nógv og ábyrgdin hjá leiðar­ anum er eisini økt nógv. So sjálvsagt hevði tað hjálpt, um lønin var hægri, sigur hann. Bati at hóma Uppá spurningin um maktar­ loysið leiðslunnar, í mun til at handfara fløkjaslig mál um eitt nú truplar næmingar, sigur Natte, at tað átti ikki at hildið øllum lærarum frá at søkja. - Tað hava altíð verið trupl­ir næmingar, og tað fara tað altíð at vera. So hetta er sjálvsagt ein av upp­ gávunum hjá einum leiðara, sigur Natte, sum leggur aft­ urat: - Rætt er tað, at vit leið­ arar fáa ikki gjørt tað, sum vit halda vera rætt á hesum økinum. Og tað er ein trupul­leiki. Men til tað er at siga, at ein lógarbroyting er á veg, ið sum heild gevur leiðslunum størri vald. Eitt nú fer at bera til at burturvísa næmingum uttan for­eldr­ anna samtykki. Har­um­ framt fær landsstýris­mað­ urin heimild til at seta á stovn undirvísingartilboð til næmingar, sum orsaka av vánaligum atburði, ikki kunnu vera í einum van­ ligum skúlaflokki. Hetta er heilt givið ein bati í mun til truplu næmingarnar, sigur Natte. Hann skundar sær tó at vísa á teir næmingarnar, sum ongir trupulleikar eru við. - Vit hava so hundraðtals aðrar fittar, blíðar og góðar næmingar, sum eru ógvuliga spennandi at fáast við. At vera saman við nógvum børn­um dagliga er ein stór inspiratión sum leiðari, sigur hann. Sterkari leiðsla Eitt annað sum Natte vísir á, og sum kanska kann halda lærarum frá at søkja stjórastarv, er, at samstundis sum leiðslurnar hava fingið alt fleiri uppgávur, so strekk­ ir tíðin ikki til at røkja tær. - Men eisini á hesum øki­ num er ein loysn á veg, sum skal styrkja leiðslurnar. Til dømis á Venjingarskúlanum, har vit helst fara frá einari tvístreingjaðari til eina trístreingjaða leiðslu, sigur hann. Annars vísir Natte als ikki tankanum um at fáa onn­ur enn lærarar í stjóra­ starvið. - Eg haldi ikki, at vit eiga at avvísa tankanum framm­ anundan. Kanska hevði tað verið ein loysn við bæði ein­ um fyrisitingarligum og ein námsfrøðiligum leiðara, sum sjálvsagt skuldi verið læraraútbúgvin. Nógv av ork­uni hjá leiðsluni er fyri­ siting, og hetta styggir kanska eisini lærarar, sigur Natte, sum kortini ásannar, at hvørki frá Lærara­fe­lag­ num ella frá politiskari síðu hevði undirtøka verið fyri einari slíkari loysn. - So nú vóni eg bara at onk­ur søkir, tí her er veru­ liga talan um eitt starv við nógvum spennandi avbjóð­ ing­um og møguleikum, sig­ ur Natte at enda. Ætlanin er, at skúlastjórar og leiðarar skulu hava størri heimildir til at leysa mál við truplum næmingum. Skúlamál Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Jógvan á Lakjuni, landsstýrismaður í Mentamálum, fer ein av komandi døgu­ num at leggja fram uppskot um broyt­ ingar í løgtingslóg um fólkaskúlan. Av tí at freistin at fram uppskot er farin, hevur hann fingið 17 tingfólk at skriva undir uppá, at hann kortini kann leggja tað fyri tingið, áðrenn farið verður summ­arfrí. Nýggjar heimildir Millum broytingarnar, sum landsstýris­ maðurin skjýtur upp, eru nakrar broyt­ ingar viðvíkjandi heimildunum hjá skúla­ stjórum at vísa næmingum burt­ur. Til § 1, nr. 20, skjýtur hann hesar broyt­ ingar upp: Í § 45 verða aftaná stk. 2 sum nýggj stk. 3 – 6 sett inn: ”Stk. 3. Um so er, at næmingur ikki heldur skúlans reglur, skal skúlaleiðarin seta tiltøk í verk.” ”Stk. 4. Næmingar, ið hava atferðar-, til­ knýtis- og trivnaðartrupulleikar, kunnu eftir avgerð skúlaleiðarans verða fluttir í aðrar skúlar í kommununi ella í annað undirvísingartilboð.” ”Stk. 5. Landsstýrismaðurin ger nærri reglur um, hvørji tiltøk skúlaleiðarin skal seta í verk sbrt. stk. 3, og hvørji atlit, sum kunnu geva grundarlag fyri av­gerð hjá skúlaleiðaranum at flyta næm­ing í aðrar skúlar, sbrt. stk. 4.” ”Stk. 6. Landsstýrismanninum verður heimilað at seta á stovn serligan skúla fyri næmingar við atferðar-, tilknýtis- og trivnaðartrupulleikum, ið ikki á ann­an hátt kunnu fáa nøktandi undirvísing í fólkaskúlanum.” Viðmerkingarnar Í viðmerkingunum til lógarbroytingar­nar stendur soleiðis: § 45, stk. 3 Í skúlanum skulu verða skipað viður­ skifti, so at allir næmingar skulu trívast og kenna seg tryggar í skúlans arbeiði og umhvørvi. Við støði í reglum sam­bært § 60 um fyriskipanir til tess at fremja gott skil í skúlunum og umsjón við næmingunum í skúlatíðini ger skúla­ stýrið ítøkiligar atferðarreglur fyri tann einstaka skúlan og reglur um umsjónina við næmingunum í skúlatíðini. Skúlin skal skipa so fyri, at allir næm­ ingar kenna reglur skúlans viðvíkjandi atferð, atburði og fyriliti fyri øðrum. Eis­ ini verður dentur lagdur á álvaran at halda reglur skúlans, so at allir næm­ingar virða sosiala felagsskapin í skúla­num. Um næmingur ikki megnar at fylgja reglum skúlans, setur skúla­leið­arin tiltøk í verk. Stk. 4 Næmingur, ið hóast fyrisetta manna­ gongd og átøk skúlans, framhaldandi ikki virðir atferðarreglur skúlans, kann verða fluttur í annan skúla ella annað undirvísingartilboð. Tað er skúlans leiðsla, sum tekur hesa avgerð. Stk. 5 Landsstýrismaðurin ger nærri reglur um tey tiltøk, sum skúlaleiðarin setur í verk sbrt. stk. 3., og hvørji viðurskifti kunnu vera grundarlag fyri at flyta næm­­ing í annan skúla ella í annað undir­vís­ ingartilboð. Stk. 6 Heimilað verður landsstýrismanninum at seta á stovn serligan skúla fyri næm­ing­ar, ið hava atferðar-, tilknýtis- ella trivn­ aðartrupulleikar. Undirvísingin verður grundað á bæði fakliga og sosiala menning. Dentur verð­ ur lagdur á, at næmingarnir í eitt tíðar­ skeið frá 3 mánaðum til tvey ár fáa eitt serligt undirvísingartilboð, sum skal gera teir førar fyri aftur at kunna lut­taka í undirvísingini í fólkaskúlanum og fylgja sosialu reglunum í einum van­lig­um skúlaflokki. Stjórin fær meiri vald Eg skilji púrt onki Niels Nattestad sigur seg harmast um, at starvið sum skúlastjóri nú verður lýst leyst á triðja sinni. – Eg undrist stórliga á, hví tað er so ringt at fáa fólk at søkja. Hetta átti at verið ein sera spennandi avbjóðing hjá einum ungum lærara, sig­ur Natte Mynd: Jens Kristian Vang