týsdagur 13. november 2007síða 23

23 vinnan Nr. 220 - 13. november 2007 vaksandi valutainntjening til Føroyar. Hóast fiskur og fiskaúr­ dráttir framvegis telja nær­ um allan okkara vøruút­ flutning, so er valutainntjen­ ingin frá fiskivinnuni neyv­ an meira enn 60% av saml­ aðu inntøkum landsins. Eingin ivast í týdninginum av fiskivinnuni, men at tæn­ astuvinnurnar miðvíst fjøl­ tátta samlaðu inntjeningina við meira enn einum trið­ ingi er sera positivt. Betraður infrastrukturur Tá tað snýr seg um at út­ byggja infrastrukturin, so er hent nógv seinnu árini – bæði innlendis og millum Føroyar og útheimin. Á fjarskiftisøkinum verð­ ur í hesum døgum nýggjur fipurkaðal lagdur til Skot­ lands, umvegis Hetland og Orknoyar. Hesin kaðal verður eitt skarvslop inn í framtíðina – ja, vit vera í minsta lagi 2 – 3 ár frammanfyri íslend­ ingar í samskiftistrygd og ferð. Kaðalin hevur eisini givið Føroya Tele møguleikar at gera avtalu við oljuvinnuna á leiðini við Skotland, og hevur felagið longu gjørt sera lukrativan sáttmála við BP um samskiftisveiting. Trygga veitingarstøðan ger, at VMR kannar, um áhugi er fyri Sornfelli til nýtslu at húsa framtíðar back­up skipanir. Við tørvinum á tryggum housting skipanum world­ wide, eru óivað góðir møgu­ leikar at menna skipanir í Føroyum, sum hava altjóða áhuga. Á landi og sjóvegis hava eisini verið nógvar útbygg­ ingar: Undirsjóvartunnlar til Vágarnar og Klaksvík, nýggjur Smyril og Teisti, tunnlar til Gásadals og Øravík­Hov, ferjulegur í Trongisvágsfirði og Syðradali, nýggir landsvegir o.s.fr. Samanumtikið sæst, at inn­ lendis ferðslumøguleikar­ nir, sjóvegis sambandið burtur í heim og ikki minst samskiftismøguleikarnir og trygdin er á høgum støði. Nýggjan flogvøll Kortini er tað nakað sum haltar alvorliga. Tað er loft­ vegis sambandið við um­ heimin. Hesin parturin er vorðin ein alsamt vaksandi fløsku­ hálsur. Í einum modernaðum samfelagi gerst flúgving og flogvinna meira og meira týdningarmikil fyri búskap­ in. Flytiføri vísir seg at vera avgerandi fyri menningina og ikki minst um viljan og hugin hjá fólki at støðast í Føroyum. Flúgving til og úr Føroy­ um kann tí vísa seg at vera týdningarmiklasta fortreyt­ in hjá virkjum og einstak­ lingum at realisera sín ger­ andisdag. Tí er dagføringin av Vága Floghavn og bygging av nýggjum flogvølli helst stórsta avbjóðingin næstu árini. Væntandi byrjar dagfør­ ingin á Vágum í 2008, með­ an kanningarúrslitini av nýggjum flogvølli vera tøk um eini 3 ár. Tá kann polit­ iski myndugleikin taka endaliga avgerð í málinum. Kunnu vit ikki bjóða vinnu og einstaklingum javnbjóðis, og helst betur umstøður, at virka og liva í Føroyum, hvussu kunnu vit so vænta, at virkisfús, væl­ útbúgving og visioner fólk vilja støðast her? Tí eru optimalir sam­ skiftismøguleikar treytin fyri, at vit røkka setningin­ um í vinnupolitikkinum, at vit vinnuliga gerast ein møguleiki og avbjóðing, sum okkara útisetar og onn­ ur velja til heldur enn frá. Europa sakkar afturút Annar sársaki í okkara ger­ andisdegi er áhaldandi mis­ ljóðið millum miðstaðarøkið og restina av Føroyum. Vit nýta alt ov nógva orku uppá at negativa kapping millum økini. Okkara veruliga av­ bjóðing liggur burturi í heimi. Tað snýr seg stutt sagt um okkum og verðina, skulu vit yvirliva. Kendi danski vinnulívs­ maðurin Asker Åmund segði í DR1 herfyri, at centripetali hugsanarháttur­ in oyðileggur Danmark, ja alt Europa. Í meðan USA, Kina og India hugsa nýtt og fram­ søkið, so er Europa ávegis at gerast pensionista­heims­ parturin, sum um 25 ár verður óhjálpiliga hektaður av. Ein heimspartur, sum verður eitt frílandsmuseum, sum vælbjargaðir amerikan­ arar, kinesarar og indarar fara at valfarta til. Samstundis vísti Asker Åmund á, at vit hava fram­ úrskarandi møguleikar at koma úr vanahugsanini ­ at nýta okkara sterku síður. Vit hava vælvirkandi almenna umsiting, har mut­ ur er ókent. Vit eiga at styrkja um útbúgvingarskip­ anirnar, styrkja um gransk­ ingina og ikki minst at fremja skattareformar sum gera, at einstaklingar og ikki minst vinnan velur vest­ urlendsku staðsetingina, heldur enn at flyta í fjar­ skotin lond. Hetta kundi verið sagt um okkum, har moralurin má vera, at vit gera tað, vit duga best. Og ikki minst ­ gera tað sama saman. Fáa neyðuga arbeiðsmegi Á mikropolitiska økinum er eisini nógv hent, m.a. kann nevnast Lóg um granskarapark Fiskaaling veksur um granskingina Íverksetaradepil í Klaksvík og ætlanir eru um sama í Havn Føroya Ferðaráð og Menningarstovan eru løgd saman í SamVit Hetta er eisini í samsvari við visiónina, at búskapurin í Føroyum skal byggja ymiskar vinnur, sum klára seg í altjóða kapping. Samanumtikið er markant hugburðsbroyting hend. Skjótt vaksandi handilin við virðisbrøvum er besta dømið um positivu gongd­ ina. Hóast positivu gongdina, so er enn nógv eftir at gera. Ikki minst at fáa Føroyar upp í ymisk altjóðasamstarv – har tey fýra frælsini hjá ES eiga at vera okkara evsti setningur. Skulu vit halda fast við positivu búskapargongdina, sleppa undan fløskuhálsum á arbeiðsmarknaðinum, er neyðugt at mannagongdir­ nar viðvíkjandi tilflytan av fremmandari arbeiðsmegi skjótast verða smidligari. At kvalifiserað arbeiðs­ megi manglar, ávirkar fram­ leiðsluna negativt. Hækkandi framleiðslu­ prísur spyrst burturúr og lønarvøksturin svinnur mill­ um fingrarnar av øktum kostnaði, ella sagt stutt, vit fáa minni og minni fyri hvørja krónu, handlað verð­ ur um diskin – gongd er á inflatiónini. Fyri at halda fast við vøksturin er svarið, at vit fáa hendur á arbeiðsmegi. Hepnast tað, so kunnu vit framleiða meira og harvið økja um vælferðina. Tí er tað politisk vanda­ sigling um búskapurin bert verður sjóðaður niður, uttan at vit fyrst hava nýtt amboð­ ini at fáa hendur á mangl­ andi arbeiðsmegi. Vit eiga at gera køkuna størri heldur enn at leggja okkum eftir at minka hana. Fatalistiskur búskapar­ politikkur byggir ikki land. Í besta lagi enda vit í eini stagnatión. Tað hevur sam­ felagið ikki uppiborið, tá annað og betur er til ráða at taka. Vilja tað sama saman Tað grør um gangandi fót. Politikkurin saman við vinnuligari nýhugsan og váðafýsni hava givið úrslit. Avbjóðingin er at halda fast í vøkstrinum. Smidlig vinnulóggáva, kappingar­ førur skattapolitikkur og opnar millumtjóða avtalur er politiska avbjóðingin. Vinnudagurin er gilta høvið, har vinnan ger seg sjónliga, er dagurin, har vinnan kann taka lógvatak saman við politiska myndug­ leikanum. Ella sum eg segði íáðni, vit kunnu velja at vilja tað sama saman. Verður tað huglagið, so er tað bara fantasiurin, sum fer at seta mørkini. At enda skal eg takka fyri høvið, at kunna seta vinnu­ dagin. Mítt ynski er, at hes­ in dagurin verður eins væl­ eydnaður sum undanfarnu vinnudagar. Við hesum orðum er vinnudagurin 2007 lýstur settur at vera. og vinnulig nýhugsan Bjarni Djurholm, landsstýrismaður, setti alment Vinnudagin 2007 í Norðurlandahúsinum fríggjadagin. Her ynskir hann Marneri Jacobsen tillukku 7. november Í dag eru – 6 stig og stilli. Polar Natarnaq er komin inn at landa sekkjarækjur. Teir hava fulla last inni. Hetta er møguliga síðstu ferð, at teir landa her, tí rækjuvirkið uppí í Aasiat, Egedesminde, skal opna. Teir skulla syrgja fyri, at goymslan skal fyllast, áðrenn byrjað verður at framleiða. Polar Prinssesan kom eisini inn at millumlanda svartkalva. Teir løgdu knapt 300 tons. Kvotan var við at vera uppfiskað har norðuri, men nakað er eftir av sunnaru kvotuni, og so er eisini nakað av toski eftir. Stefen C kemur til Manitsoq í morgin at landa.