týsdagur 4. desember 2007síða 21

21 vinnan Nr. 235 - 4. desember 2007 bláseymi al­tíð roynt at funnið l­oysnir, sum eisini hava ”smittað” eitt sindur yvir á fiskimannin. Jákup Sól­stein sigur, at tað er ikki rætt, at eingi verkføl­l­ vóru í tíðini hjá Ól­a sum formanni í Føroya Fiskimannafel­ag, men hesi vóru fá – og ikki drúgv. - Eg hal­di, eg kann minn- ast eini tvey verkføl­l­, harav Føroya Fiskimannafel­ag í tí eini trætuni kom í stríð við Føroya Reiðarafel­ag um eina ósemju, sum annars var mil­l­um fel­agið hjá fiski- monnum og fel­agið hjá navigatørum um frítíðarl­øn. Rímiliga væl fyri Hann sigur, at fiskimenn eftir hansara tykki eru rími- l­iga væl­ fyri í sáttmál­anum, men hel­dur, at yvirmanna- partarnir í summum førum eru ov stórir. - Í onkrum skipaból­ki hava reiðararnir tann trupul­- l­eika, at meðan manning- arnar tjena rímil­iga væl­, gongur stril­tið at fáa raksturin hjá skipunum at hanga saman. Eitt dømi um hetta eru ísfiskatrol­ararnir og teir fáu rækjutrol­ararnir, sum enn eru eftir. Økti kostnaðurin fyri ol­ju, sum hesi skip rinda – og ikki manningarnar – tyngir um raksturin, tí trol­vinna brúk- ar l­utfal­sl­iga nógva ol­ju. Hesi skip hava tað rættil­iga tungt, men manningarnar hava eina rímil­iga góða hýru. Hann sigur, at eitt annað dømi er pel­agiski fl­otin, sum eisini hevur havt mun- andi øktar útreiðsl­ur orsak- að av hækkandi ol­juprís- unum. Men tað, sum higartil­ hevur bjargað hesum skip- um, er, at tey hava verið í eini góðari tíð seinastu árini. - Vit hava eit protokol­l­át, sum gjørt er mil­l­um fel­øgini, og her verður sagt, at hækka ol­juprísirnir mun- andi, skul­u fel­øgini tosa saman um hesi viðurskifti. Eg vænti, at spurningurin um øktu ol­juútreiðsl­urnar verður tikin við í samráð- ingarnar hesaferð, sigur Jákup Sól­stein. Kennir ikki Jan Vit spurdu eisini fyrrverandi formannin í Føroya Reið- arafel­ag, hvat hann væntar av samráðingunum, sum nú standa fyri. - Tað er il­t at siga, men eg vænti ikki, at tað verður nógv hjá nýggja formann- inum í Føroya Fiskimanna- fel­ag, Jan Højgaard, at koma eftir. Men væntar fyrrverandi formaðurin, at nýggi for- maðurin í FF fer at roynast fiskimonnum? - Tað dugi eg sl­ett ikki at meta um. Vit hava l­ítið og einki havt við hvønn annan at gera, síðan hann gjørdist formaður. Vit hava kanska tosað saman einar 3-4 ferðir, og eg úttal­i meg sl­ett ikki um, hvat eg vænti av honum. Eg havi onga orsøk til­ at fornerma mannin, og eg havi hel­dur onga orsøk til­ at rósa honum. Hinvegin hava eg og Ól­i Jacobsen kenst í mong ár, og eg vænti persónl­iga ikki, at fiski- menn fáa ein betri formann, enn Ól­i var fyri teir. Jákup Sól­stein hel­dur skemtandi fyri, at Ól­i skul­di bara havt gjørt sum hann og trekt seg, meðan hann enn var á ”toppinum”. - Men eg havi varhugan av, at Ól­i trívist rættil­iga væl­ í tí, sum hann nú tekst við, l­eggur hann aftrat. ”Lærdur” ágangur Nú Jákup Sól­stein hyggur í bakspegil­in, hel­dur hann, at eitt tað mest syrgil­iga í før- oyskari fiskivinnu er tann hugburður, sum tey so- nevndu ”l­ærdu” hava um vinnuna. Hann hel­dur ikki, at fiskivinnan er væl­ sædd í teirra eygum, og fyrrverandi formaðurin hevur fl­eiri ferðir merkt sær, at tal­að verður fyri at l­eggja vinnuni enn fl­eiri fótongl­ar. Eitt tað besta og feskasta dømi um hetta hel­dur hann vera al­t tosið um til­feingisgjal­d – tað at ál­eggja skipum gjal­d fyri at sl­eppa at føra fongin til­ l­ands og til­ virkingar á l­andi. - Nú er tað sol­eiðis, at einki stendur í stað, men fáa skipini ál­agt at rinda eitt til­feingisgjal­d omanyvir eitt nú hækkaðu ol­juprísir- nar, fer áhugin at gera íl­øg- ur í fiskivinnuna at minka. Sum er hava fl­eiri skip stór- ar manningartrupul­l­eikar, tí so nógvur – og óproduktivur – aktivitetur er á l­andi. Skul­u vit l­iva í hesum l­andi, mugu vit føra til­feingið úr havinum til­ l­ands, tí tað er hetta, sum skapar útfl­utn- ingsvirði og sol­eiðis val­uta heim til­ l­andið. Jákup Sól­stein spyr í hes- um sambandi, hvussu l­eingi Føroyar kunnu l­iva við l­æntum peningi, sum ein stórur partur av hesum ”aktiviteti” uppi á l­andi byggir á. Hann reisir eisini spurn- ingin, hvussu l­eingi før- oysku peningastovnarnir kunnu l­æna pening úr út- l­andinum til­ at l­æna útaftur til­ fól­k, sum l­æna seg út á sjógv. Hvar er inntøku- grundarl­agið, sum skal­ bera al­t hetta? - Okkum nýtist ein útfl­ut- ning í mun til­ al­l­an hendan innfl­utningin, og tað er einki, sum í l­øtuni bendir á, at javnvág fer at koma í her, l­eggur hann dent á. Byrjaði hjá Kjølbro Jákup Sól­stein, sum fyl­ti 67 tann 29. apríl­ í ár, byrjaði í starvi í timburhandl­inum hjá Kjøl­bro í Kl­aksvík 1. mars í 1958, og sol­eiðis verða tað fimmti ár í kom- andi ári, síðan hann byrjaði í teirri fyritøku, hann fram- vegis er ein partur av. Und- an hesi tíðini og eftir, at hann var l­iðugur við real­- skúl­an, pl­agdi Jákup at turka fisk í turkarínum hjá Kjøl­bro. - Vit kunnu siga, at JFK, har eg framvegis starvist sum skrivstovumaður, er ein avl­egari av Kjøl­bro-fyri- tøkuni, og eg hel­t sol­eiðis fram, tá ið fyritøkan varð umskipað. Arbeiðið hjá honum í timburhandl­inum var eitt nú at sel­ja bl­áseym, sum hann tekur til­. - Øl­l­ vita, hvat bl­áseymur er, ha? Vit pl­aga at spyrja fól­k, um tey hava etið bl­á- seym, sigur hann skemt- andi. Timburhandil­in sel­di bl­á- seym, sum er smáur bl­áur seymur í ymiskum l­ongd- um. Seymurin varð eitt nú nýttur til­ pol­string, tufl­ur, dúkar, sum skul­du negl­ast á rammu og annað. Hesin seymur bl­eiv brúktur, áðrenn vit fingu hefti- maskinur, sum skjóta tví- beintar stiftir. Kassameistari - Eg starvaðist í timbur- handl­inum til­ 1964, tá eg gjørdist tað, sum vit róptu kassameistari. Í hesum starvi var eg fram til­ 1977. Eg útbetal­ti al­l­ar l­ønir til­ tey, sum arbeiddu í Kjøl­bro- fyritøkuni, bæði á sjógvi og l­andi. Sol­eiðis samstarvaðu Jákup Sól­stein og Svend Thul­esen, stjóri, í Kjøl­bro- fyritøkuni í fl­eiri ár. - Thul­esen var ein ógvu- l­iga ítøkil­igur maður, sum fyl­gdi neyvt og væl­ við gongdini í fyritøkuni, men eins og fl­estu av okkum, gjørdi eisini hann onkur mistøk. Í dag starvast Jákup Sól­- stein sum skrivstovumaður hjá JFK, har hann seinastu árini hevur kunnað farið og komið, sum tað hevur pass- að honum. Hetta hevur eisini verið neyðugt, nú hann í fl­eiri ár hevur mynd- að Føroya Reiðarafel­ag úteftir. Bát á Borðoyarvík Jákup Sól­stein hevur eisini onkur frítíðarítriv, og eitt nú eigur hann eitt 8-mannafar, sum hann hevur l­iggjandi á Borðoyarvík. Hann eigur eisini nakrar seyðir, sum ganga í haganum, men seyð- urin hevur eisini hansara áhuga. - Hetta er arvur. Eg fái einar 12-15 seyðir úr haga- num um árið, og onkur av systkjum mínum pl­aga at fáa okkurt burtur av, tá ið skurðfjøl­l­ini verða gingin. Jákup er á Borðoyarvík í ketil­drakt, sum aðrir menn, tá ið hyggjast skal­ í bátin, og onkuntíð l­oysir hann og fer ein túr út á víkina at royna eftir reyðfiski. - Eru l­íkindi, og tað er kyrt í sjónum, fært tú van- l­iga nakrar reyðfiskar al­l­a- staðni fram við l­andi. Onk- ur pl­inkur er eisini innarl­iga á víkini, har tú kanst fáa smáfisk. Báturin hevur l­ínu- spæl­, og hann hevur eisini fiskil­oyvi, og tað kemur eisini fyri, at eg seti onkra l­ínu. Kanska avreiði eg fyri 2.000 krónur um árið, sum knappl­iga er fyri bátapl­áss- ið, sigur hann skemtandi. Jákup Sól­stein ásannar, at báturin er góð sál­arbót og ein fínur avveksl­ingur í gerandisdegnum. - Eg havi í hvussu er syrgt fyri, at vit hava verið for- sýnaði við frikadel­l­um og knettum, l­eggur hann aftr- at. Jákup Sólstein eigur eitt 8- mannafar á Borðoyarvík, og hann eigur eisini nakrar seyðir í haganum SAS meddar móti februar Eftir afturvendandi trupul­l­eikarnar við Dash- fl­ogførunum roknar SAS nú við, at fel­agið aftur er ført fyri at fl­úgva við ful­l­ari orku í februar mánaði. Trupul­l­eikarnar hjá SAS byrjaðu tann 9. september, tá eitt Dash-fl­ogfar neyðl­endi í Aal­borg. Og næsta mánaðin varð tal­an um neyðl­ending í bæði Vil­nius og í Keypmannahavn. Hetta fekk fl­ogfel­agið til­ at seta øl­l­ Dash- fl­ogførini, og tí var tal­an um skerda orku. Í dag sigur SAS, at tey aftur eru uppi á 90%, og í februar verður so roknað við, at ful­l­ orka er á øl­l­um rutum. Inflatión á 15.000% Tað stendur einki til­ við búskapinum í Zimbabwe. Sambært enska The Times var infl­atiónin í oktober mánaði heil­ti 14.840%. Al­mennu tøl­ini siga, at infl­atiónin er 8.000%, men enska bl­aðið skrivar, at Robert Mugabe, forseti, hel­dur verul­igu tøl­ini l­oynil­ig. Sjál­vur sigur Mugabe, at tal­an er um kompl­ot móti sær. Hetta fyri at skunda undir uppreistur móti stýri hansara. Samstundis hevur forsetin ál­agt handil­smonnum hámarksprísir, og fl­eiri vinnurekandi eru síðani send í fongsul­, tí tey ikki megna at hal­da ásettu prísunum.