hósdagur 28. juni 2001síða 5

8 Nr. 121 - 28. juni 2001 Nr. 121 - 28. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Um fjúrtan dagar ella so byrjar nýtt tíðarskeið í føroyskari søgu. Tá fara tvey av heimsins størstu oljufeløgum undir at bora eftir olju og gassi á føroyska landgrunninum. Hesi eru BP og Statoil. Og seinni í heyst fer so triðja oljufelagið Ame- rada Hess, undir sína fyrstu boring. Stórar eru vónirnar til hesar boringar, nú umboð fyri feløgini hava verið rættiliga bjartskygd um at finna nakað. Tað skal vera løgið, um ikki okk- urt av feløgunum rakar við olju, nú hetta eru øki, sum eru kannað í allar endar og kantar, áðrenn borurin verður settur í. Føroyska samfelagið bíðar eisini í stórum spenn- ingi eftir úrslitinum av boringunum, sum kann fyriliggja einaferð í august ella september. Spurningurin er so, um vit hava gjørt okkum ov stórar vónir um nakað, sum vit enn einki vita um við vissu. Tað vil tíðin vísa, men hetta er so »endin« ella fyri tað »byrjanin« á einum útvikl- ingi, sum nú hevur verið fyrireikaður í mong ár. Tað, sum er óheppið við at leitingin fer í gongd júst nú, men sum vit einki kunnu gera við, er, at tað er so nógv annað virksemi í samfelagnum í løtuni, at ein oljuleiting og virksemi í kjalar- vørrinum á henni, kann vera við til at »yvirupp- hita« virksemi sum heild í landinum og tað, sum harvið fylgjur av hækkandi prísum, tørvi á íbúð- um, barnagarðsplássum, hotellplássum osfr. Men neyvan visti nakar, tá fyrireikingarnar fóru í gongd at fara undir at leita eftir olju, at so nógv virksemi fór at vera í samfelagnum, tá so sett varð á at bora. Hetta er so ein sannroynd og spurningurin er, hvussu vit tacla støðuna, um tað skuldi hent, at t.d. øll oljufeløgini raka við olju ella kanska um bara eitt finnur olju. Vit hava jú sett kravið um føroyska luttøku og stendur eisini í lógini, at møgulig olja skal uppá land í Føroyum. Tað merkir so aftur meira virksemi og krøv til bú- staðir o.l. Hetta verður tí ein tann altavgerandi spurningurin at taka upp, tá og um olja verður funnin. Í hvønn mun ynskja vit, at alt virksemi frá oljuni skal vera her á landi, eisini oljutermi- nalur. Síðani vit reistu spurningin um týdning av olju- ráðlegging á hesum stað hevur býráðslimur í Havn skotið upp, at býráðið setur oljuráðlegg- ingarnevd. Hetta er helst skilagott, men tað er týdningarmikið, at kommunalir og landsmyndug- leikar finna eitt felags stev í hesum, soleiðis at vit ikki koma at gera dupult arbeiði ella draga hvør sína línu. Latið okkum fáa dialogin um hesi viðurskifti út í miðlarnar. Tað skal vera vón okk- ara, at lesararnir brúka blaðið til henda so týð- andi dialogin og vilja vit við hesum bjóða til al- ment orðaskifti um nettupp hetta: verður nógv olja funnin, hvussu handfara vit hana og oljuinn- tøkurnar frægast? DAGSINS MEINING Sosialurin Dialogur ynsktur VIÐMERKING Signar P. Heinesen Læraraskúlin er í brenni- deplinum. Ein sigur kaos – annar sigur, at hetta er leið- in framá. Í kjarnuni í málinum lúrir jagstranin eftir einum syndabukki, tá ið ein upp- gáva gerst trupul at loysa. Ein nevnd verður sett at kanna málið, og kanska kemur hon fram til, at onk- ur í skipanini hevur flýggj- að undan ábyrgd. Kanska ikki. Tað veldst helst um eyguni, sum síggja. Er fok- us sett á initiativskyldu og skylduna til at hjálpa tí, sum er fangaður í eini truplari uppgávu; - ella er fokus sett á, hvat ein gjørdi skeivt í eini annars ómøgu- ligari støðu? Gevur landsstýrismaður- in rúmd fyri ábyrgdar- flýggjan, so má hann rokna við, at hansara næstu med- arbeiðarar flýggja undan ábyrgd – ella við eini »slang«-orðing: »geva ap- una víðari!«. Tann, sum hevur truplast við at geva apuna víðari, uttan sam- stundis at ganga sínum faki ov nær, er tann ella tey, sum átaka sær ta fakligu leiðsl- una. Í hesum føri eru ábend- ingar í tí, sum er komið al- ment fram, at rektarin á læraraskúlanum og onkur í Mentamálastýrinum hava átikið sær hendan trupla leiklutin. Tí lystir meg at sjá niðurstøðuna hjá kann- ingarnevndini – og kanska ikki minni, úrskurðin, sum politiska skipanin kemur til. Hesin úrskurður kemur at seta spor í sandin, hvussu okkara almenni sektorur verður stýrdur. Tað fløvar at lesa í Sosialinum mikudagin 27. juni 2001, har fýra lærarar geva sínum skúla gott skoðsmál. Tað ber boð um etiskan hugburður og dirvi, tá ið fólk í smáu Føroyum velja at verja borg um tann, sum alment verður gjørdur til syndabukk, t.e. alment verður gjørdur til »pro- blemið«. Harvið verður ikki sagt, at tað ikki eisini krevur dirvi, tá ið næmingur kriti- serar sín egna rektara. Vón- andi verður hetta dirvi ikki darvað av vantandi fjøl- broytni í hugburði og inn- liti. ‘Rúmlig’ fólk, sum eis- ini megna at seta mørk, kunnu vera við til at fáa ein mennandi dialog at virka. Ein dialog, sum rektarin eftir øllum at døma við greinum sínum í Sosiali- num týsdagin 26. juni 2001 roynir at birta undir. Soleiðis sum eg lesi greinina hjá teimum fýra lærarunum, so setir hon glæmuna á demokratiska førningin, sum eisini okk- ara ættarlið skal bera framá vegin. Hetta fløvar ikki minni, tí tað ber boð um, at onkur sáar til gott verk – og at tað grør onkustaðni. Oftari og oftari hoyri eg fólk í ovastu leiðslum okk- ara vísa á tað ómøguliga í tí demokratiska prosjekti- num: »Ein fær ikki fólk við«, »Vit kunnu tað sama brúka harða leiðslu, tað verður rok álíkavæl«, »Hitt gongur ongan veg«, »onkur má taka avgerðir, skera ígjøgnum...« Rætt er, at tað skal bæði vilji, tol og gott hegni til at vera við á tí liði, sum ikki vil trýsta fólk, men vil taka ábyrgd í eini felags leiðslu- prosess – í einum demokra- ti. Rætt er, at fyri tann, sum einaferð er illa royndur av tí demokratiska arbeiðshátti- num, helst hevur ilt við at herja á aftur við somu eyð- mýkt og sama dirvi. Rætt er, at tað er so nógv lættari at síggja ítøkilig úr- slit, har málini eru ítøkilig og lætt skiljandi. Har dygd- in kann mátast í møttum tímum og próvkarakterum. Men merkir hetta, at mál- ini eru viðkomandi? Merkir hetta, at tað ikki ber til at arbeiða demokrat- iskt? Merkir hetta, at eg skal flýggja undan teirri ábyrgd, sum liggur á mær, tí eg eri føddur inn í tann demokrat- iska – og ríka - partin av heiminum? Viðhvørt – ikki altíð. Nei. Nei! Tað demokratiska pro- sjektið er eitt prosjekt, sum er vert at virka fyri. Pro- sjektið er hálvt triðja ártús- und gamalt, men enn er langt á mál. Eisini á okkara klettum. Kjarnin í tí demokratiska prosjektinum er hjá tí ein- staka at átaka sær ábyrgd fyri felagsskapinum eftir sum førleikin er og í tí nær- umhvørvi, sum ein virkar undir. Kjarnin í tí demokratiska prosjektinum er hjá tí ein- staka at virka alment til frama fyri gott verk. At velja parlamentarisku um- boð okkara er ein partur – men ábyrgd hins einstaka er ikki røkt við tí aleina. Læraraskúlin er ein av fleiri berandi súlum í tí demokratiska bygningi- num. Ein útbúgvin lærari hevur størri ávirkan enn flest onnur á tað komandi ættarliðið og møguleikar- nar hjá hesum ættarliði at bera tann demokratiska førningin framá vegin. Tað skal tí vera mín vón, at øll tey, sum varða av lær- araskúlanum – høgur sum lágur – vilja sláa manngarð um tað demokratiska pro- sjektið og um læraraút- búgvingina sum so – og annars at loysa teir fíggjar- ligu og teknisku spurning- arnar, sum liggja fyri hond- ina í sama máli. Tann, sum tekur sín part av »apuni«, átekur sær ábyrgd og er við í felags- skapinum – er soldátur í demokratiska herinum. Jú, royndirnar vísa, at tað ber til! Ber tað til? Í hesum døgum vitjar Viborg Kamarkór í Før- oyum og heldur nakrar konsertir. Sunnudagin sang Kamarkórið undir gudstænastuni í Vestur- kirkjuni, og í kvøld kl. 19.30 verður konsert í Fuglafjarðar kirkju. Á sangskránni eru kend verk sum t.d. Pater Noster, Ave Maria og Panis Angelicus. Eisini er tenor-solistur og urguspæl. Kórleiðari er Jens Chr. Hansen. Mikudagin kl. 16.00 verður konsert í Lista- skálanum. Hósdagin verður vitjað á Røktar- og Ellisheiminum í Runavík, har konsert verður kl. 14.00. Hós- kvøldið kl. 19.30 verður Viborg Kamarkór á konsertferð Í fýra greinum fer Jóannes N. Dalsgaard at viðgera málið um kommunuvalið á Eiði í november í fjør. Tá talt varð upp val- kvøldið høvdu 425 fólk verið á vali. Men tá fíntalt varð, vóru 426 atkvøður. Í grein- unum verður spurn- ingurin reistur, um málsviðgerðin hesum máli viðvíkjandi var røtt og um, hvørt tað eigur at fáa avleiðing- ar, at eitt slíkt mál ikki verður lýst til fulnar KOMMUNUVAL Jóanes N. Dalsgaard Valkvøldið Tað var týskvøldið 21. novembur 2000. Klokkan var beint farin av átta tá dyrnar til valhølið vóru læstar. Løtu seinni var latið upp aftur, so Eiðisfólk kundu sleppa innar at fylgja við í uppteljingini av at- kvøðunum. Tað var skjótt at telja tær gott og væl 400 atkvøðurnar. Tvær ferðir varð talt, og úrslitið varð ført í valbókina. Alt var sum tað skuldi vera. Sambært teimum báðum vallistunum høvdu 425 fólk verið á vali. Hetta var neyvt sama talið, sum upptelj- ararnir vóru komnir til. Alt var, sum tað átti. Klokkan var væl fyri midnátt, tá tveir valnevndarlimir bóru atkvøðukassan við teimum 425 atkvøðuseðlunum inn á kommunuskrivstovuna. Har skuldi tilfarið goymast í 8 dagar, t.e. inntil freistin, at kæra um valið, var úti. Fínteljingin Fýra dagar seinni hevur bygdarráðið á Eiði fund. Uppskot er frammi um at hava fínteljing, sum merkir, at valið skal gerast upp av nýggjum. Bygdarráðslimir- nir eru ymiskir á máli um, hvørt hetta er neyðugt ella skilagott. Men tað liggur illa fyri at vera ímóti fín- teljing, og eitt samt bygdar- ráð avgerð, at ein slík skal vera. Fólk verða nú biðin til hetta arbeiðið og hin 28. novembur 2000, fer fíntelj- ing fram. Talt verður fýra ferðir, og fínteljingin hevur nakrar smávegis broytingar í atkvøðubýtinum við sær. Tó hendir eingin broyting viðvíkjandi spurninginum um hvør er valdur í nýggja bygdarráðið á Eiði. Ósamsvarið Men ein broyting var. Í øllum fýra teljingum varð komið fram til, at samlaða talið av atkvøðum var 426 og ikki 425, sum komið varð fram til valkvøldið. Hetta er ein atkvøða meira enn ført er á vallistarnar. Við øðrum orðum var ein atkvøða meira enn fólk, sum høvdu verið á vali. Hvat er hent!? Eru val- listarnir ikki førdir rætt? Ella hevur onkur framt val- svik? Hevur valnevndin talt skeivt tvær ferðir upp í slag? Ella er ein atkvøða komin í atkvøðukassan aft- aná, at hann er settur á kommunuskrivstovuna? Kæran Spurningarnir vóru nógvir, og fekk hetta tveir Eiðis- menn at kæra valið til bygdarráðið. Kært verður um uppteljingina sum so, og um at ein atkvøða er meira enn vallistarnir vísa. Bygdarráðið á Eiði viðgerð kæruna á fundi 12. desemb- ur 2000. Hvussu orðini eru fallin á hesum fundi er óvist, men týðiligt er, at bygdarráðslimirnir eru ym- iskir á málið um, hvussu málið skal loysast. 4 bygd- arráðslimir vilja burturvísa kæruni, meðan 3 vilja ganga henni á møti. Kæran verður burturvíst við at- kvøðutalinum 4-3. Sakligheitin Eingin uttan bygdarráðs- limirnir sjálvir vita um hetta atkvøðubýtið er ein mynd av, hvussu áhuga- málini vóru býtt ímillum limirnar. Eingin uttan bygdarráðslimirnir sjálvir vita um tað er soleiðis, at teir 4 vóru nøgdir við val- úrslitið meðan teir 3 helst vildu sæð eitt annað úrslit. Einki fæst at vita um henda spurning, tí argumentini fyri og ímóti kæruni eru ikki førd í gerðabókina hjá bygdarráðnum. Har stendur einans niðurstøðan: Kæran skal burturvísast, tí ein meiriluti sigur tað. Kæran til landsstýrið Avgerðin hjá Eiðis bygdar- ráð verður nú kærd til Landsstýrið. Í kæruni verð- ur dentur lagdur á, at fleiri atkvøður vóru upptaldar enn vallistin vísti, at fólk høvdu verið á vali. Dagar- nar beint fyri jól biðir landsstýrið um ummæli frá bygdarráðnum og val- nevndini. Óviljin Tollaksmessudag svarar valnevndarformaðurin landsstýrinum, at valnevnd- in hevur einki at leggja aft- urat ummælinum, sum nevndin gav bygdarráðnum í sambandi við viðgerðina av upprunaligu kæruni. Tónin í svarinum hjá val- nevndarformanninum er óblíður og avvísandi, ella sagt við einum fremmand- um orði ‘defensivur’. At enda í svarinum leggur val- nevndarformaðurin dent á, at hann heldur kærufreist- ina vera úti, og at kæran tí- skil ikki eigur at vera við- gjørd. Hetta kann illa skilj- ast sum annað enn ein roynd at steðga málsvið- gerðini. Spurningurin er so, hvønn áhuga valnevndar- formaðurin hevur í tí. Ásannanin Ímillum jól og nýggjár sendir Eiðis bygdarráð landsstýrinum frágreiðing- ina, sum biðið er um. Í frá- greiðingini ásannar bygdar- ráðið, at ósamsvari ímillum uppteljingina valkvøldið, og fínteljingina er í so stórt. Hóast hesa ásannan valdi bygdarráðið kortini at burt- urvísa kæruni, sum nú ligg- ur hjá landsstýrinum. Notatið Á bygdarráðsfundinum 12 desember 2000 var Ann- finnur V. Hansen advokatur til staðar, sum eygleiðari. Hann sendir nú landsstýrin- um eitt notat frá fundinum, sum avgjørdi at burturvísa kæruni. Í notatinum skrivar Annfinnur m.a., at fíntelj- ingarnar uttan iva vísti, at ein atkvøða var meira enn vallistin vísti. Víðari skriv- ar Annfinnur, at atkvøðu- kassin varð goymdur inni á kommunuskrivstovuni, og at einki bendi á, at brotið hevði verið inn á skrivstov- una, ella at óviðkomandi hava verið har. Illgrunin Hetta týðir uppá, at varð- hugi er um, at hendan eina atkvøðan, sum er ov nógv, er koyrd í atkvøðukassan aftaná, at hann er goymdur á kommunuskrivstovuni. Um so skuldi verið er talan um valsvik, sum eftir revsi- lógini kann geva uppí 6 ára fongsul. Men hóast illgruni er um at álvarsligt lógarbrot er framt, verður einki meira gjørt við málið, vegna tess, at “eingi tekin vóru um innbrot ella sum vísti at óviðkomandi høvdu verið á skrivstovuni.” Líkasælan Hetta kann sammetast við, at løgreglan finnur eitt lík við einum djúpum sárið í bringuni, men avgerð ikki at gera meira við málið, tí eingin orsøk tykist vera til, at sárið er komið í bring- una. Bygdarráðið staðfestir, at ein atkvøða helst er komin í atkvøðukassan eftir, at hesin er goymdur á komm- unuskrivstovuni, men av tí at eingin veit hvussu hetta hevur borið til, verður ikki gjørt meira við málið. Hevði tað ikki verið upp- lagt í einum slíkum føri at biðið løgregluna kanna málið, fyri at staðfesta um eitt lógarbrot var framt ella ikki? Ella ræðist bygdar- ráðið at fara til løgregluna? Ósketnið Beint eftir nýggjár fær løg- mansskrivstovan eina frá- greiðing frá teimum, sum fíntaldu atkvøðurnar á Eiði. Í frágreiðingini siga tey m.a., at atkvøðukassin og atkvøðutilfarið ikki var segla tá fínteljararnir fingu tað flýggja. Hetta merkir, at eingin trygd er fyri, at til- farið hevur verið órørt síð- ani valið. Avgerðin 24. januar 2001 burturvísir løgmansskrivstovan kæruni frá Eiðismonnunum báð- um, við hesum grundgev- ingum: •1) “...hóast atkvøður skifta pláss á sama lista við fínteljing, er hetta ikki av sær sjálvum nokk til, at spurnartekin kann verða sett við alla uppgerðina av valinum”. •2) “...at ein atkvøða er meir við fínteljingina í mun til tað, sum vallistin vísir [...] er [ikki] orsøk nokk til, at spurnartekin í tí ítøkiliga førinum kann verða sett við alla uppgerðina av vali- num.” Sum tað sæst, heldur løg- mansskrivstovan ikki, at ávíkavist 1) ella 2) í sær sjálvum eru nokk til at spurnartekin verður sett við uppgerðina av kommunu- valinum á Eiði. Løgmans- skrivstovan tekur ikki støðu til, hvørt 1) og 2) tilsamans eru nokk til at sáa iva um valúrslitið. Tískil stendur kommunuvalið á Eiði heystið 2000 við makt. Kommunuvalið á Eiði heystið 2000: Veljarin ið hvarv Báðu ferðirnar, tá talt varð á Eiði valkvøldið 21. november í fjør, vóru 425 atkvøður taldar. Men tá fíntalt varð viku seinni, vórðu taldar 426 atkøvður. Vallistin vísti eisini, at 425 fólk høvdu verið á valið. Hvat er hent!? Eru vallistarnir ikki førdir rætt? Ella hevur onkur framt valsvik? Hevur valnevndin talt skeivt tvær ferðir upp í slag? Ella er ein atkvøða komin í atkvøðukassan aftaná, at hann er settur á kommunuskrivstovuna? Hesir spurningar eru ikki svaraðir… C M Y K 9 8