fríggjadagur 29. august 2008síða 10

10 tíðindi Nr. 165 - 29. august 2008 Í hesum døgum eru tveir danskir kon­ fliktmeklarir, Henrik Rosager og Bjarne Vestergaard úr Center for Konfliktløsning í Fredriksberg, í Føroy­um. Teir eru bidnir at koma higar at undirvísa í konflikt­ loy­sing, men teir eru eisini útbúnir at virka sum beinleiðis mekl­ arir KonfliKtmeKling Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Hóast tað ikki er eitt nýtt fyribrig­di í Evropa, er tað enn næstan óhoyrt í Føroy­ um. Talan er nevnlig­a um konfliktloysarar, ið undir­ vísa í konfliktloysing­ og­ lata arbeiðspláss, stovnar og­ skúlar í til at taka sær av at loysa konfliktir. Henrik Rosag­er og­ Bjarne Vesterg­aard, sum báðir eru útlærdir undirvísarir í kon­ fliktloysing­ og­ virknir sem­ ing­smenn, fing­u ein fyri­ spurning­ frá eini føroyskari fyritøku, ið var áhug­að í at hoyra meira um konflikt­ loysing­, og­ teir valdu so at takka ja og­ koma til Før­ oya. Geva fólki eitt amboð Tað, ið flest allir føroying­ar seta í samband við meklarar, er at teir eru ein óheftur triðji partur, ið verður kall­ aður inn at finna semju mill­ um tveir stríðandi partar tá verkfall ella verkbann er. Men konfliktloysararnir vir­ ka eisini á øðrum stig­um, enn tá opið stríð er millum partar. Teir bjóða seg­ eisini fram at koma út á privat arbeiðs­ pláss, almenn arbeiðspláss, almennar stovnar og­ skúlar, har teir undirvísa í konflikt­ mekling­. Endamálið við at undir­ vísa í konfliktmekling­ er at lata arbeiðspláss, stovnar og­ skúlar í til sjálvi at betri kunna síg­g­ja og­ loysa kon­ fliktir, umframt at teir eisini g­eva teimum eitt amboð til at fyribyrg­ja konfliktum. ­ Í høvuðsheitum er upp­ g­ávan hjá okkum ikki bein­ leiðis at loysa konfliktir, men heldur at lata fólk í at kunna loysa trupulleikar sjálvi, tá teir sting­a seg­ upp, sig­ur Bjarne Vesterg­aard. Ofta er tað soleiðs á arbeiðsplássum, har ferðin er høg­, at so dettur samskift­ ið ofta niðurímillum og­ verður vánalig­t. Tá sting­a ósemjur á fleiri stig­um seg­ upp, bæði smærri og­ størri ósemjur, sum kunnu óróg­va arbeiðsumhvørvið. ­ Tá kunnu vit koma út á arbeiðsplássið, og­ g­eva teimum eitt amboð at loysa konfliktirnar við. Arbeiðs­ pláss skulu lærast upp, tey skulu undirvísast í at loysa trupulleikar, helst áðrenn teir verulig­a breiðkast. Til at eitt arbeiðspláss ella ein stovnur skal kunna loysa trupulleikarnar g­ott og­ væl innanhýsis, kunnu vit læra tey upp og­ g­eva teimum eitt konfliktkodeks, sum er ein demokratiskt viðtikin upp­ skrift til at loysa ein trupulleika, um hann sting­­ ur seg­ uppaftur. Hetta er til at forða fyri at arbeiðsplássið steðg­ar upp, g­reiðir Henrik Rosag­er frá. Byrja við teimum yngstu Bjarne Vesterg­aard og­ Hen­ rik Rosag­er hava arbeitt sera nóg­v við skúlum og­ barnag­ørðum. Tá arbeiða teir við konfliktmekling­ á fleiri ymiskum stig­um. Í skúlum er happing­ og­ stríð millum børnini ein væl ken­ dur trupulleiki. Kring­ alt Evropa nýta tey kon­ fliktmekling­ í barnag­ørðum og­ í fólkaskúlum. ­ Lykilin er at pedag­og­ar, lærarar og­ vaksin skulu dug­a tað. Tá vit koma út á ein stovn ella ein skúla, g­eva vit eitt skeið í konflikt­ mekling­ fyri øllum starvs­ fólkunum. Afturat tí, so g­eva vit eitt intensivt kursus í konfliktmekling­, soleiðs at vit skapa fýra ella fimm meklarar millum arbeiðs­ fólkini. Síðani skulu tey læra næming­arnar, og­ útbúg­­ va fýra ella fimm meklarar. Men tað verður stórur dent­ ur lag­dur á, at tá næming­ar og­ børn eru meklarar, at tey altíð mekla millum yng­ri børn, og­ ikki javng­omul, leg­g­ur Bjarne Vesterg­aard dent á. Endamálið við hesum er, at børnini kunnu taka hetta við sær víðari í lívinum og­ g­erast betri før fyri at fáa eyg­a á og­ loysa konfliktir, ið sting­a seg­ upp. Afturat hesum hava teir eisini arbeitt nóg­v við vaks­ num fólkum, sum arbeiða á g­øtunum, og­ í Danmark hava kommunurnar serlig­ meklaralið. Hesi virka fyri at forða fyri at ung­dómar koma út í kriminalitet og­ annað óføri. Millum annað hevur danska løg­reg­lan tað sum ein kravdan part av eftirútbúg­ving­ini, at løg­­ reg­lufólkini skulu g­jøg­num eitt konfliktloysaraskeið. Skapa sunt arbeiðs­ umhvørvi Tá teir arbeiða við arbeiðs­ plássum, tað verði seg­ almenn ella privat, hava teir eina fasta mannag­ong­d, tá talan er um at g­eva arbeiðs­ plássinum eitt amboð til at loysa konfliktir innanhýsis. Fyrst av øllum skulu øll starvsfólkini á arbeiðspláss­ inum kunnast og­ undirvísast samstundis. Um tað skal eydnast, má ovasta leiðslan á arbeiðsplássinum lærast og­ taka hetta til sín. Afturat tí má fólkið »á g­ólvinum« eisini lærast upp og­ taka tað til sín. Ikki fyrr enn tá kann tað eydnast. ­ Endamálið við hesum er at skapa eitt sunt arbeiðs­ umhvørvi. Tað er ofta tí at fyritøkur ring­ja til okkum, fyri at biðja okkum koma út til tær og­ hyg­g­ja eftir, hvus­ su tað stendur til, og­ eisini fyri at undirvísa teimum, soleiðs at tey sjálvi kunnu viðlíkahalda eitt g­ott arbeiðsumhvørvi. Eitt keði­ lig­t arbeiðsumhvørvi er streing­jandi fyri arbeiðs­ fólkið, og­ ofta skapar hetta nóg­va sjúkrafráveru, sum eisini er dýrt fyri arbeiðs­ plássið. Tí velja fleiri fyri­ tøkur at ring­ja til okkum og­ taka av hesum tilboðnum, soleiðs at tey fáa eitt g­ott arbeiðsumhvørvi og­ sam­ stundis fáa eitt høg­t virkis­ føri, vísir Bjarne Vesterg­aard á. Spentir at vita hvussu er í Føroyum Henda ferðin til Føroya hjá Henrik Rosag­er og­ Bjarne Vesterg­aard er tann fyrsta hjá teimum báðum. Teir vita heldur ikki um nakrar konfliktmeklarar, sum hava verið her áður, og­ teir eru tískil sera spentir at vita hvussu støðan er hesum við­ víkjandi í Føroyum. ­ Føroyar eru sera spenn­ andi á hesum økinum við tað, at samfelag­ið er so lít­ ið. Vit hava verið her í sera stutta tíð enn, men fleiri ferðir hava vit hoyrt tað, at føroying­ar kenna hvønn annan sera væl, og­ at øll vita hvørji øll eru, hóast tað ikki er júst so. Men í stóran mun vita føroying­ar rætti­ lig­a væl um hvønn annan, og­ vit eru tí sera spentir at vita hvussu hetta ávirkar mátan, føroying­ar taka sær av konfliktum. Men havandi í hug­a tær royndir, sum hava bæði úr Danmark og­ ørðum evropeiskum lond­ um, so vænti eg­ ikki at tað er so nóg­v øðrvísi. Eg­ eri av teirri hug­sjón, at tá tað kemur til stykkis, so eru øll menniskju bara menniskju. Tú verður bara noyddur at finna inn til kjarnuna í kon­ fliktini, og­ tá eru menniskju sera lík, óansæð hvar tú er, leg­g­ur Henrik Rosag­er doyðin á. Enn er ov tíðlig­a hjá teim­ um báðum, Henrik Rosag­er og­ Bjarne Vesterg­aard, at koma við nøkrum niðurstøð­ um, men teir vóna at fáa bet­ ri innlit í hetta hesar dag­ar­ nar, teir eru í Føroyum. Danskir konflikt­ meklarir í Føroyum Nógv virksemi í Skálavík Planering­in av frítíðardeplinum í Skálavík sær út til at verða komin væl áleiðis (myndin). Arbeiðið g­ong­ur sína g­ong­d. Lastbilar koyra til og­ frá økinum allan dag­in við g­róti. Tað er Sp/f Finnleif Fag­radal, ið g­er planering­ina klára til depilin. Eiler Jacobsen fíg­g­jar byg­g­ing­ina. Ætlanin er, at planering­in skal verða liðug­ um mánaðarskiftið oktober/november, og­ hetta sær út til at halda, skrivar heimasíðan bkv.fo. Arbeiðið við at g­era havnina aftur í Skálavík, er eisini farið í g­ong­d nú. So tað er rættilig­ g­ong­d í Skálavík fyri tíðina. Pólstríðið harðnar Okkurt bendir á., at kapping­in ella stríðið um at fáa ræðisrætt yvir økinum kring­ Norðpólin harðnar í hvørjum. Í g­jár sendi kanadiski forsætisráðharrin, Stephen Harper, Danmark, Noreg­i, Russlandi og­ USA boð um, at øll skip, sum sig­la farleiðina norðan fyri kanadisku strondina, skulu sig­a kanadisku sjóverjuni frá, so hon kann skráseta tey. Ta seinastu tíðina er ísurin í póløkinum minkaður munandi, og­ fleiri skip hava valt at velja ta leiðina millum Atlantshavið og­ Kyrrahavið. Umframt sig­ling­arleiðina hava londini í økinum stóran áhug­a fyri møg­ulig­um ráevnum undir havbotninum í økinum. Bjarne Vestergaard Henrik Rosager