mikudagur 28. november 2001síða 4

6 Nr. 230 - 28. november 2001 Nr. 230 - 28. november 2001 7 C M Y K Búskaparfrøðingurin Óli Samró sær oljuvinnuna sum eina stóra avbjóðing fyri føroyskt vinnulív. Tað verður sum tænastu- veitarar her heima og uttanlands, at føroysk virki kunnu koma at gera seg galdandi. Tað fer at snúgva seg um at leggja seg eftir teimum røttu økjun- um í sambandi við eina oljuvinnu, sigur Óli Samró m.a. í samrøðu við Sosialin OLJUVINNA/ SAMRØÐA Heri á Rógvi Í einum av teimum kontór- unum, ið hevur mestsum besta útsýni í Havnini, situr búskaparfrøðingurin Óli Samró og arbeiðir dagliga. Hann hevur í dag sína egnu fyritøku, ráðgevingarfyri- tøkuna Farec. Útbúgvingin eitur búskaparfrøðingur ella cand.oecon, sum hann hevur tikið í Århus. Hann varð liðugur við sín lesna síðst í áttatiárunum. Hann hevur virkað í nevndum og við føroyskum eins og útlendskum fyritøkum. Í dag fæst hann við at ráð- geva, og hann er m.a. eisini nevndarformaður fyri KJ- Hydraulik. Tað var eina- mest í teimum árunum miðskeiðis í nítiárunum, tá ið oljuvinna ikki veruliga hevði fingið fótin fyri seg í Føroyum, at Óli Samró byrjaði at fáast við olju- vinnuna og oljufeløg. Hann nýtti nógva tíð og orku til at læra seg, hvussu henda vinnan loðar saman. Síðani 1998, tá ið oljulóggávan og oljufeløgini av álvara byrjaðu at finna sær sæti í Føroyum, hevur Óli ikki verið so nógv í sjálvum hjartanum av oljuvinnuna, men hevur heldur hildið til í fleiri av teimum fyri- tøkunum, ið nú flyta seg nærri og nærri at oljuvinn- uni, og er tað júst hesin sami parturin av føroyskum vinnulívið, sum Óli metir kann fara at standa seg best og mennast í sambandi við eina oljuvinnu á okkara leiðum. Sambært Óla Samró kann oljuvinnan í Føroyum gerast ferðaseðilin hjá føroysku vinnuni til størri marknaðir kring okkum. – Vit mugu brynja okk- um til, at umfatandi broyt- ingar fara fram innan føroyskt vinnulív, eins og vit eisini hava sæð í øðrum londum, sigur Óli Samró. Uttanlands Óli Samró hevur ferðast nógv í útlondunum, har hann eisini hevur eygleitt oljuvinnuna. Oljuvinnan og heimsrákið vilja broyta ikki bert talið av fyritøkum í Føroyum, men tað verður mestir eisini talan um eina hugburðsbroyting, um tað so statt skal eydnast at fylgja við á altjóða markn- aðinum. Óli minnist serliga eina hending, sum var honum fyri, tá ið hann vitjaði í Stavanger einaferð. – Fyrstu ferð eg var yviri í Stavanger, so var eg eitt kvøldið millum nakrar av teimum meira etebleraðu vinnulívsmenninar í Sta- vanger. Tá kom kom ein eldri maður yvir til mín og segði, at tá ið oljan kom til Stavanger, so uppførdu allar fyritøkurnar seg sum um Tivoli var komið til býin. Tað var so uppgávan hjá oljufeløgunum at skilja millum góðar og ringar, greiðir Óli Samró frá. Við hesum dømini sipar Óli til, at tað ikki eru allar fyritøkur sum eru egnaðar til at taka lut í oljuvinnuni, tí hetta setur rættiliga stór krøv til feløgini, líkamikið um almennu myndugleik- ararnir skipa soleiðis fyri, at fyritøkurnar á staðnum fáa summar sersømdir. Vitan og kapitalur Í einari føroyskari olju- vinna, og serliga nú vit nærkast einum framleiðslu- skeiðið, eru lyklaorðini, sambært Óla Samró, vitan og kapitalur. – Avbjóðingin er at fáa vitan og kapital at ganga upp í eina hægri eind, sigur Óli Samró. Føroysku fyri- tøkurnar skulu gerast sterk- ari fíggjarliga, men so sanniliga eisini hækka um teirra egna vitanarstøði. – Á kapital síðuni snýr tað seg um kapitalisera føroysku fyritøkurnar, t.e. seta pening í(blðm.), sum skulu vera við í oljuvinn- uni, sigur Óli Samró. Tað er ikki óhugsandi, at útlendskar fyritøkur vera við sum eitt nú samstarvs- felagar. Skulu føroyskar fyritøkur fáa rætta kapital- grundarlagið, verður tað mestir neyðugt við íløgu- feløgum. Ein av teimum stóru uppgávunum hjá fyri- tøkunum verður at finna samstarvsfelagar í granna- londunum. Á vitanarøkinum snýr tað seg fyrst og fremst um at fáa eina góða útbúgving, og at fólkið fær altjóða roynd- ir. – Tað hevur týdning, at fólk eisini leita sær útum kongaríkið at nema sær kunnleika. Tað er ein veik- leiki, at øll hava somu út- búgving og sama hugburð, sigur Óli Samró. Óli leggur í sama við- fangi afturat, at tað er eisini ein trupulleiki, at tann størsti parturin av teimum nýútbúgnu fólkunum í Føroyum enda í almennari umsiting og almennum stovnum. Hetta skyldast fleiri orsøkum, m.a. hug- burðin, men eisini vinnan eigur sína skyld í hesum. – Fólk í Onglandi upp- fata tað meir sum eina sjálvfylgju at fara út í tað privata vinnulívið. Vinnan í Føroyum hevur sum sið- venju ikki at nýta nýút- búgna fólkið, soleiðis at tað verður trupult hjá einum nýbyrjara at fáa røttu royndirnar. Vinnan kemur ov seint inn, sigur Óli Sam- ró. Eisini sær Óli tað nógv sum ein spurning um hug- burð, soleiðis sum útbúgna fólkið tillagar seg til sam- felagið. Hann leggur dent á, at tað krevur altjóða for- mat, um vit skulu røkka langt sum vinna. – Oftast eru fólkini so mikið tilkomin, tá ið tey eru liðug við teirra útbúgv- ing, at tey eru vorðin skyldubundin við familju og øðrum, at tey leita kanska fyrst og fremst eftir tryggleika, sigur Óli Samró. Formatið, sum Óli sókn- ast eftir, skal fyrst og fremst fáast við at duga fakið. Men tað slepst ikki undan, at eitt slag av einari elitudyrking helst má fara fram, har vitanarstøði kann hækkast. Rákið úr Føroyum Flestu av teimum olju- feløgunum, sum eru komin til Føroya, hava sett før- oyingar í teirra umsiting í Føroyum, og hesir sita eisini ovarliga. Sambært Óla, so eru hesir komnir so mikið langt við tío teir eru dugnaligir heldur enn at vera føroyingar. Búskapar- frøðingurin á kontórinum við tí vakra útsýninum ber ongan ótta fyri, at útlend- ingar fara at seta seg á øll tey ovastu sætini í Føroy- um. – Sum nú er, so gongur rákið heldur úr Føroyum. Ein, sum starvast í Aber- deen, vil síggja tað sum eitt stig tann rætta vegin at sleppa til London, har fleiri av teimum stóru olju- feløgunum hava miðstøð, at arbeiða, men tað er spurn- ingurin um tað eru líka penir tankar um at flyta til Føroya at arbeiða, sigur Óli Samró. Føroyingar kunnu sostatt koma at gera seg galdandi innan oljuvinnuna í Før- oyum og eisini uttanlands, men hetta krevur nakað av okkum sjálvum. Búskaparfrøðingurin er av teirri sannføring, at ein ógvuliga góður útviklingur hevur verið at sæð í før- oyskum vinnulívið seinastu árini. Eisini almenna um- sitingin hevur víst framúr gott hegni á oljuøkinum til at skipa lóggávu og um- siting, heldur Óli Samró. Serkunnleiki – Tað hevur ovurstóran týdning, at vit fáa savnað vitanina í feløg ella kervi. Vit mugu hava íløgufeløg, ið skulu fáa spírarnar at veksa, sigur Óli Samró. Meðan hann fyllur íaftur kaffikoppin hjá mær, so nevnir hann, at tey smærru virkini hava ikki ráð til til servitan, t.e. fólk við út- búgving. Soleiðis at fyri- tøkurnar eitt nú kunnu fáa tær røttu góðkenningarnar, og her hava vit aftur tørvin til at skipa seg í sterkari og størri eindir. Spurningurin er so, um tey yvirhøvur kunnu vera hesi fyriuttan. – Føroyska vinnulívið hevur hækkað nógv um sítt egna støði, at hetta hevur lopið hvøkk á fleiri, sigur Óli Samró. – Talan er um eitt nýtt ættarlið í føroyskum vinnu- lívi, heldur Óli fyri. Í sama viðfangi spyrji eg Óla, hvør tað verður, sum fer at mynda oljuvinnuna í Før- oyum í framtíðini? Eftir at hann hevur hugsað seg um eina løtu, so sigur hann, at tey sum í dag mynda oljuvinnuna, tey vóru ikki har fyri fýra árum síðani. Tey næstu árini vilja vit aftur síggja eitt nýtt ættarlið, soleiðis at tey, ið fara at merkja mest til oljuvinnuna, í dag enn sita á skúlabeinki ella aðra- staðni og eru ikki komin framat enn. Tey eru spírarnir. Nýggja føroyska vinnu- lívið fer eisini at síggja munandi ørðvísi út. Óli nýtir Norra sum dømi, har tað í ár 2000 vóru bert 15% av fyritøkunum, sum eisini vóru til miðskeiðis í hálv- femsunum. Orsøkin til hetta eru ymiskar; feløg eru løgd saman, nýggj eru komin og nógv detta niður- ímillum. Sum áður nevnt, er Óli Samró sjálvur virkin í fyritøku, sum kann gerast og er ein tænastuveitari til oljuvinnuna. Tað er eisini hetta slagið av virksemi, ið vit í Føroyum skulu leggja okkum eftir, heldur Óli. – Oljufeløgini og stóru útbjóðararnir eru bert toppurin av ísfjallinum. Tað fer at snúgva seg um at leggja seg eftir teimum røttu økjunum í sambandi við eina oljuvinnu. Á henda hátt kunnu vit gera okkum galdandi — bæði innan- og uttlands, sigur Óli. Hesi næstu árini vera eisini rættiliga áhugaverd og avgerandi fyri føroyskt vinnulív, sum hættar sær í eina oljuvinnu. Óli leitar eftir samstarvs- feløgum, sum vilja og megna at samstarva sjálv- støðugt. – Vit mugu fáa nakrar eindir, sum ikki fella fyri fysiskum avmarkingum. Heimurin stendur ikki stillur, og vit mugu royna at fylgja við. Eitt nú bryggju- kantprinsippið er í stríð við altjóða reglir hjá eitt nú WTO, og vit mugu spyrja okkum sjálvi, hvat tað er vit fáa burturúr hesum, og um vit ikki heldur eiga at leggja okkum eftir at menna vitanina og tøkni- frøðina, soleiðis at vit eisini kunnu fara út í heim, sigur Óli Samró at enda. Óli Samró um oljuvinnuna í Føroyum: Spírarnir í dag fara at eiga vinnuna – Oljufeløgini og stóru útbjóðararnir eru bert toppurin av ísfjallinum. Tað fer at snúgva seg um at leggja seg eftir teimum røttu økjunum í sambandi við eina oljuvinnu. Á henda hátt kunnu vit gera okkum galdandi — bæði innan- og uttlands, sigur Óli Mynd: Heri á Rógvi – Sum nú er, so gongur rákið heldur úr Føroyum. Ein, sum starvast í Aberdeen, vil síggja tað sum eitt stig tann rætta vegin at sleppa til London, har fleiri av teimum stóru oljufeløgunum hava miðstøð, at arbeiða, men tað er spurningurin um tað eru líka penir tankar um at flyta til Føroya at arbeiða, sigur Óli Samró Mynd: Heri á Rógvi Creamy kemur við nýggjari jólafløgu, og í Bretlandi er áhugin fyri popp- gentunum vaksandi CREAMY-JÓL Eyðun Klakstein Nú skulu Rannvá og Rebekka í Creamy syngja danir í rættan jólahýr. Í næstum kemur nýggj jólafløgu út, har tær báðar væl umtóktu gent- urnar syngja nýggjar og gamlar jólasangir. Ein stakfløga er komin út, og á hesi fløgu er ein nýggjur jólasangur, sum svenski Dreamworld hev- ur skrivað til Creamy. »See the snowflakes fall- ing down" er ein lættur poppsangur, men hann er eisini jólaligur, og plátu- felagið hjá Creamy vónar, at hesin sangurin kann fara at slóða fyri nýggju fløguni hjá Creamy. Sjálv jólafløgan hjá Creamy er á gáttini, og hon kallast »Christmas- Snow«. Áhugi í Bretlandi Føroyska Rannvá og danska Rebekka hava seinastu tíðina havt undanvind í Bretlandi, har sangurin »Neverend- ing Story« hevur verið nógv spældur á ávísum sjónvarpsrásum. Hesin sangurin hevur fingið so góða undirtøku, at bæði danska plátu- felagið og bretar hava fingið vónir um, at Creamy kann fáa veruligt gjøgnumbrot í Bretlandi. Rannvá og Rebekka eru við at fara frá at vera barnastjørnur til at vera ungdómsstjørnur, og um hetta lukkast, so kann næsta tíðin fara at vera rættiliga spennandi hjá teimum báðum. Creamy verður biðin til nógv ymisk tiltøk, og fyri í síðstu viku framførdu tær, tá nýggj skoytibreyt varð tikin í brúk í Aal- borg. Rannvá og Rebekka í jólahýri Føroyska Rannvá Joensen skal saman við donsku Rebekku fáa danir í rættan jólahýr. Her eru tær á skoytibreyt í Aalborg, har tær framførdu, tá breytin varð tikin í brúk 1000 fólk hava higartil sæð sjón- leikin um Mostir Charley, sum Klaksvíkar Sjón- leikarfelag spælir SJÓNLEIKUR Eyðun Klakstein Síðan sjónleikurin Mostir Charley varð frumsýndur í Atlantis 10. november hava 1000 fólk verið til leikin, og tað eru tey í Klaksvíkar Sjónleikar- felag sera væl nøgd við. Tey hava havt 11 sýn- ingar av leikinum, og átta av teimum hava verið útseldar. Fitt av fólki hevur verið til hinar sýningarnar. Seinastu sýningarnar av leikinum verða hesa vikuna. Leikurin verður spældur í kvøld og hóskvøldið, og so eru ikki fleiri sýningar settar á skránna. Ferðast við leikinum Mostir Charley er ein klassikari innan skemti- leikir, og tað hevur víst seg, at leikurin eisini klárar seg meira enn 100 ár eftir, at hann varð skrivaður. Hesaferð er tað í upp- seting, sum Jákup Veyhe hevur skipað fyri. Klaksvíkar Sjónleikar- felag ætlar sær at fara at ferðast við leikinum, men tað verður ikki fyrr enn í január mánaði. Tað er ætlanin at fara til Oyra- bakka, Havnar og møgu- liga onkra aðrastaðni eisini. Jólahald Frá 6 desember fer Klaksvíkar Sjónleikar- felag at hava Jól í At- lantis. Hetta er serligt undirhald, sum felagið ger til børnini undan jól- um. Nógvar góðar kreftir í felagnum eru við í hesum arbeiði, og ætlanin er at seta hol á ein nýggjan tátt í Klaksvíkar Sjónleikar- felag. Aðrastaðni hevur verið vanligt at hava jólasýn- ingar, men tað hevur ikki verið vanligt í Klaksvík. Gongur strúkandi hjá mostrini Brasset og hini í sjónleik- inum um Mostir Charley hava havt fult hús til flestu sýningarnar C M Y K 7 6