fríggjadagur 22. januar 2010síða 10

nr. 15 · 22. januar 2010 10 VIKUSKIFTI VANGAMYND Uni Holm Johannesen uni@sosialurin.fo – Hetta forbannaða lívið hevur einki enda mál. Helvitis lort. Sjónleikarin Hjálmar Dam situr og mutlar fyri seg sjálvan. Einsamallur inni í sínum lítla kamari. Hann hevur stíva kenning. Gremur seg um sítt for­ bannaða lív. Fjálturstungin hyggur hann at akvavit­fløskuni, sum skjótt er tóm. Trýstir ballstubban í øskubikarið. Jú, hann skal hava ein afturat. Hann kulkar tað seinasta í einum. Soleiðis. Aftur í dag hevur hann gjørt enda á einari brennivínsfløsku. Hann roynir spak uliga at koma á føtur. Má finna fóta festið. Og so skinklandi inn í sovi­ kamarið. Funnin ov lættur – Eg var mitt í fúlari depressión. Men tí betur útsetti eg deyðan. Hjálmar Dam, sjónleikari, festir sær í eitt ball, steðgar á og letur roykin blanda seg við orðini, sum hanga í luftini. Tað angar av nýgjørdum kaffi úr koppinum. Vit sita í Sjónleikarahúsinum í Havn, har havnarmaðurin álvarsamur greiður frá. 30 ára gamli Hjálmar Dam er í løt uni ein av bjartastu stjørnunum á før oyska sjónleikapallinum. Púra óroynd ur trein hann fyri fyrstu ferð á pall 24 ára gamal, og síðan hevur hann berg tikið áskoðarafjøldir við leikum sum Karda­ mummubýurin, Verkætlan Laramie, Klintrimús og Tornarósa. Men aftan fyri stóru succes'ina, situr ein havnar­ maður, sum fyri bara hálvum øðr um ári síðan var fullkomiliga í sorli sálar­ liga. Tankarnir um at gera enda á sær sjálvum vóru honum sera nær. Men áhald andi uppgávur frá sjónleikinum hildu honum á lívi. Í 2008 ætlaði Hjálmar at flyta til Danmarkar. Hann hevði søkt inn á sjón­ leikaraskúla og droymdi um eina lukk­ uliga tilveru á flatlondum, har hann slapp at royna seg í dreymastarvinum sum sjónleikari. Í upptøkuroyndini skuldi Hjálmar spæla eitt brot úr kær­ leiksleikinum Romeo & Julie. Men tað gekk snøgt sagt av skriðuni. Hann hevði hjartasorg og var alt annað enn romantiskur, tá hann sýndi fram fyri dómarunum. Ikki óvæntað varð hann vig aður og funnin ov lættur. Alt var farið í sor. Hann var ikki meira enn komin aftur til Føroya, tá hann fór at drekka illa. Vanliga eina fløsku hvørt kvøld. Í seks sam fullar mánaðir. Akvavit og gin. – Eg sá einki endamál og livdi í svart asta vónloysi. Eg visti væl, at tað var heilt ótrúliga vánaligt, ræðuliga ego istiskt og ómetaliga feikt at geva upp. Men tá tú er í støðuni, hugsar tú ikki um tað. Tú vil bara sleppa burtur, sigur Hjálmar. Sjálvmorð hvørt kvøld Sjónleikurin vísti seg at gerast bjarg­ ingin. Hann fekk aftur og aftur bjóðað leiklutir í ymsum leikum. Soleiðis flutti hann seg spakuliga frá brennivíninum og tunglyndinum. – Tá John Rimsted ringdi til mín um sína verkætlan við Karrybollunum, stúrdi hann fyri íløguni í filmin. Hvat nú, um onkur doyði, spurdi hann. Eg segði honum, at tað skuldi hann ikki hugsa um. Eg havi ongantíð runnið frá mín um uppgávum, og soleiðis útsetti eg deyðan so hvørt. Hjálmar Dam fortaldi fáum um sínar trupulleikar. Merktur av tunglyndi fór hann í september í fjør undir at seta upp leikin 4:48 Psykosa, sum viðgjørdi evnið sjálvmorð. Í høvuðsleiklutinum sum sjúklingurin royndi Gunnvá Zachariasen at draga áskoðaran inn í støðuna, tá fólk eru á deyða strá. Hjálmar spældi lækni hjá sjúk linginum. – Tað var ræðuligt. Kvøld eftir kvøld skuldi eg spæla persónurin, sum vantaði í mínum lívi. Tað sleit sinnið at síggja Gunnvá Zachariasen skrála um helviti á jørð og sjálvmorð. Men tað høvdu hon ella hini ikki hóming av. Tey vistu av ongum. Eg hugsaði ofta um at rýma. Men tá var tað fantastiskt at koma heim til Hannu, mína lívsglaðu, positivu og elskaðu gentu, sigur Hjálmar. Ongan samleika Sum sjálvlærdur sjónleikari hevur Hjálm ar Dam krógvað seg fyri fjøldini í fleiri leiklutum. Tá hann verður biðin um at lýsa seg sjálvan, hevur hann ilt við at svara. Hann hvørvur inn í sínar egnu tankar og fer leitandi at greiða frá. – Satt at siga, so veit eg ikki. Eg havi ongan identitet. Eg dugi ikki at siga tær, hvør maðurin, sum eg síggi í speglinum hvønn morgun, er. Men eg veit, at eg livi gjøgnum eyguni á øðrum og verði firtin, um tey definera meg skeivt. Eg dugi ikki at taka móti beinleiðis røðu. Tí hvørvi eg oftast, tá takkarrøður og slíkt er á skránni. Hinvegin verði eg glaður, tá eg hoyri umvegis míni næstu, at eg havi staðið meg væl. Eg vil fegin vera Ein lEmjandi depressión kom fyri hálvum øðrum ári síðan so langt út, at HJálmar dam, sjónlEikari, sá sJálvmorð sum Einasta útvEg. mEn sJónleikUrin gjørdist bjargingin. Sjónleikurin bjargaði mær frá Sjálvmorði mynd: jens kristian vang Sjónleikarin Hjálmar Dam var fyri hálvum øðrum ári síðan mitt í fúlari depressión. Men sjónleikurin bjargaði honum