hósdagur 21. februar 2002síða 3

4 Nr. 36 - 21. februar 2002 Nr. 36 - 21. februar 2002 5 – Tað er ongin ivi um, at føroyski lands- kassin kann fáa milliónir burturúr at skráseta úrtlendsk skip í Føroyum, sigur Jørgen Niclasen, landsstýrismaður ALTERNATIV INNTØKA Áki Bertholdsen Um fimm ár skulu vit hava eina munandi inntøku burt- urúr at skráseta útlendsk skip í Føroyum. Tað er málið, ið Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, hevur sett sær. Tí er hann nú farin undir arbeiðið at laga føroysku, altjóða skipaskrásetingina, FAS, til, so at hon verður meiri lokkandi hjá út- lendskum reiðarum. Týsdagin helt felagið Skipating ráðstevnu um, hvussu FAS kann gerast eitt fíggjarligt ískoyti hjá før- oyska samfelagnum. Niðurstøðan á fundinum var, at tað avgjørt ber til at fáa munandi størri inntøku burturúr at fáa útlendsk skip at skráseta seg í Før- oyum. Jørgen Niclasen sigur, at tað eru oyggjalond, sum forvinna upp ímóti einari heilari milliard burturúr at skráseta útlendsk skip, men tey hava eisini ómetaliga nógv skip. Han vísir á, at Isle of Man hevur 800 útlendsk skip í sínari altjóða skráset- ing og feløgini, sum eiga hesi skipini, hava 500 fólk í starvi á Isle of Man. Hóast vit tosa um minni mátistokk í Føroyum, siga tølini eitt sindur um, hvørjir møguleikar eru hjá tí, sum leggur seg eftir teimum. Ikki minst kastar ein slík skráseting nógv avleitt virksemi av sær, eitt nú til sakførarar, grannskoðarar, skrivstovufólk og onnur, eins og talan er um á Isle of Man. – Tað sigur okkum so mikið sum tað, at FAS skip- anin kann gerast ein mun- andi ískoyti hjá føroyska landskassanum, sigur Jørg- en Niclasen. Farin til verka Men hann leggur afturat, at tíverri eru føroyingar nakað seinir á sjóvarfallinum. Onnur land hava havt altjóða skipaskrásetingar nógv longri enn vit og eru tískil tað frammanfyri okkum. Men hóast tað er ætlanin at fáa FAS skipanin at virka betri, tí Landsstýrismaðurin er enn sannførdur um, at tað ber til at fáa hetta at kasta nakað av sær. Hann vísur á at FAS skipanin kom í 1992. Tá var endamálið við henni at forða fyri, at tey føroysku farmaskipini ikki fóru undir útlendskt flagg, tí bæði danir og norðmenn høvdu fingið sínar skipanir. –Tað eydnaðist, men nú er stundin komin at fara víðari. Og hann er longu farin til verka at fáa FAS skipanina at virka betri. Hann hevur sett eitt FAS- Forum, sum longu hevur havt sín fyrsta fund. Í hesum forum eru umboð fyri Felagið fyri Farmaskip, Almanna- og Heilsumálassstýrið, Fíggj- armálastýrið, Vinnumála- stýrið og Fiskimálastýrið, umframt eitt umboð uttan- ífrá. – Endamálið hjá hesum forum er at savna alla vitan, sum hevur við FAS at gera á einum og sama stað. Somuleiðis skal tað laga FAS- skipanina til, so at hon verður meiri lokkandi hjá útlendskum reiðaríðum, og harumframt skal hon verða einfaldari at umsita. Hann sigur, at FAS skip- anin er nevniliga bæði ein skipan, sum fevnir um skattamál, sosial gjøld og annað, tí eru tey flestu stýrini umboðað. – Vit ætla at byggja okkara FAS skipan á dygds og á tænastu. – Tað merkir at tá ið út- lendskir reiðarar venda sær til Føroyskar myndugleikar við fyrispurningum um FAS, skal tað bera til at fáa allar spurningar svaraðar á sama stað og tað verður uppgávan hjá okkara FAS- forum at bera so í bandi, at alt er savnað á einum stað. Og stinga trupulleikar seg upp, skal tað bera til hjá einum reiðara at fáa allar trupulleikar loystar á einum stað. Hann sigur, at ein týðandi táttur í arbeiðnum at laga skipanina til, verður at gera hana einfaldari at umsita. – Tað elvir til misnøgd, tá ið reiðarar fáa eykarokn- ingar fyri gjøld í Føroyum, sum teir ikki vistu um áðrenn, eitt nú gjøld til sosialar skipanir og tað mugu vit sleppa undan. Hann sigur, at tá ið tað er fingið frá hondini, skal greiða finnast á, hvørjum skipum, vit skulu leggja dent á at fáa til Føroyar. – Har haldi eg at tað mest sannlíka er,at vit fara at royna at fáa skip úr Evropa, sum eru í góðum standi, til Føroya, heldur enn skip undir ymsum hentleika- fløggum, sum eru í ringum standi, hóast tey eru fleiri í tali. – Vit skulu ikki hava rustikustar til Føroya, men heldur skip á einum ávísum støði, sigur Andras Joensen, formaður í Skipatingi ALTERNATIV INNTØKA Áki Bertholdsen – Vit skulu hava eina so einfalda skipan sum gjør- ligt. Tað heldur Andras Joen- sen, formaður í felagnum Skipatingi, er lykilin til at fáa tað føroysku, altjóða Skipaskrásetingina, FAS, at virka betri. Eftir ráðstevnuna umFAS skipanina er hann sannførd- ur um, at tað ber til at fáa meiri burturúr skipanini, bæði tí møguleikarnir eru har og tí at politiskur vilji er til at gera nakað við málið. er hann sannførdur um, at tað ber til at fáa meiri burturúr skipanini, bæði tí møguleikarnir eru har og tí at politiskur vilji er til at gera nakað við málið. – Trupulleikin er, at FAS hevur ongan góðan átt. Tá ið reiðarar hava vent sær til FAS, hava teir fingið svar nakrar mánaðir seinni og tað gongur ikki. – Men tað er batnað í seinastuni og nú hevur po- litiski myndugleikin sett sær sum mál at um fimm ár skulu vit hava fingið meiri burturúr, sigur Andras Joensen. Sí greinina oman- fyri. Men hann sigur, at skulu vit røkka so langt, er tað neyðugt at fáa nøkur viður- skifti í rættlag. – Eitt er, at vit mugu gera okkum greitt, hvørji út- lendsk skip, vit vilja hava til Føroyar. Har heldur hann, at tey flestu hella til, at talan skal vera um skip í góðum standi og at ongin hevði serliga áhuga fyri at fáa ”gamlar rustikustar” í skip- anina. Men harumframt er tað eisini neyðugt at laga sjálva skipanina til. – Endamálið má vera at skipanin skal verða so ein- føld sum gjørligt at umsita, bæði hjá føroyingum og hjá reiðarum. – Tað ringasta sum hend- ir, er, at reiðarar, sum koma til Føroyar við sínum skip- um, fáa óvæntaðar eyka- rokningar av og á, sum ongin visti um framman- undan, eitt nú til ALS og barnsburðargrunn o.s.fr. – Vit mugu eisini um- hugsa, hvussu vit gera skipanina, um vit framvegis skulu krevja skatt frá manningunum á teimum útlendsku skipunum, ella um vit t.d. skulu leggja eitt gjald á eftir, hvussu stór skipini eru, sama hvaðani manningin er, og spurning- urin er eisini um tað skal vera eitt krav, at ávísir av manningini skulu vera føroyingar, ella ikki, sigur Andras Joensen. Hann sigur nevniliga, at ein stórur partur av inntøk- unum frá altjóða skipaskrá- setingum stava frá teimum avleiddu vinnum, ið hetta kastar av sær, eitt nú grannskoðarar, sakførarar og innanfyri skipavinnuna sum heild. Um fimm ár eru vit komin á mál Enn er føroyska altjóða skipaskrásetingin ikki nóg lokkandi hjá útlendskum reiðarum, men tað verður hon og endamálið er, at vit skulu verða til reiðar um fimm ár, sigur Jørgen Niclasen, sum her er avmyndaður á ráðstevnu hjá Skipatingi týsdagin. Tað er landsstýrismaðurin longst til høgru. Hini eru, frá høgru, Óla Hans Hammer Olsen, stjóri á Skipaeftirlitinum,Gunnbjørn Joensen, reiðari í Hósvík, Per Gulklett, skipsmeklari í Keypmannahavn, Petra Johnsdottir Joensen á Almannastovuni, Regin Thomsen á Toll-& Skatt og Torleivur Mikkelsen, umboð fyri útlendsk reiðarí í Føroyum Skal vera so einfalt sum gjørligt Ráðstevnan hjá Skipatingi hevði ávísan áhuga, Her eru tað f.v. Jógvan Sundstein, grann- skoðari, Árni Joensen, stjóri á Skipafelagnum og Poul Mohr, stjóri á skipasmiðjuni Seinnapartin týsdagin var ein flokkur av Há- skúlanum og vitjaði á Sosialinum. Hetta var í sambandi við eina lærugrein, sum eitur Rannsókn. Læru- greinin umfatar mestsum alt, ið næmingarnir hava hug til VITJAN Ingrid Bjarnastein Umleið 15 háskúlanæm- ingar komu seinnapartin týsdagin á gátt í gula blað- húsinum úti á Argjum. Teir vildu fegnir vita, hvussu eitt blað varð framleitt. – Hetta er í sambandi við lærugreinina rannsókn, greiðir lærarin, Elin Lind- enskov frá. – Rannsókn er ein lærugrein, sum er hvønn týsdag í tveir tímar, har næmingarnir fara út á eitt hvørt virki, fáa vitjan av onkrum, vitja listaframsýn- ingar og annað. Teir hava longu verið í Útvarpinum, og nú legði onkur ynski fram um at sleppa at síggja, hvussu eitt blað varð fram- leitt. Næmingarnir fingu eitt sindur at vita um søguna hjá blaðnum, og hvussu ein arbeiðsdagur vanliga er. Teimum varð fortalt um tey ymsu virksemini blaðið hevur, og hvussu blaðið verður sett upp. Tá Jan Müller var liðugur at greiða næmingunum frá blaðnum sjálvum, varð gjørdur ein túrur runt í húsinum, har næmingarnir sluppu at síggja, næstan trin fyri trin, hvussu blaðið spakuliga tekur skap, hvønn dag. Spurdir um hetta var so- leiðis teir høvdu ímyndað sær, at eitt blaðhús var, søgdu teir: – Nei, vit høvdu væntað, at her var alt kaos, siga teir flennandi. – Tað er tað altíð í filmum. Fólk, sum renna veipandi við onkrum og rópa. Men hóast hetta, so var ímynd teirra ikki nógv broytt eftir vitjanina, siga teir. Háskúla- næmingar rannsókn á Sosialinum Nakrir háskúlanæmingar vitjaðu seinnapartin týsdagin á Sosialinum í sambandi við lærugrein, sum eitur rannsókn Mynd: Jens Kr. Vang C M Y K 5 4