leygardagur 16. mars 1935síða 3

koma til sjóndar við umgraving av kirkjugørðum. Tað er fåur heysur at finna uttan við full- um ftanngarði. Nú aftur í móti kann ein valla finna ein skúlaklassa við einum barni við heilt óskalaðum tonnum — og áðrenn 20. árið hava mong haft so stórt tannfelli, at tey ganga vid »forlornum« tonnum. At so er vorðið er tekin uppá aflurgongu í mannaættarinnar lívskraft. Hvat er orsøkin? At tað er ein broyting í okkara foði, id ber høvudsskylduna, er ikki at ivast f, fyrst og fremst hitt stóra brúk av sukri, tó ikki so mikið tað, at tenninar stokka við at knasa bróstsukur og bom bom, ella at sukri kleiggjar seg fast á tað er fáll sum bráðnar so skjótt av tonn- Nei tað, id er teir klóku tenninar — um sum sukur. feilurin, eftir siga, er, at ovmikið sukur tærir kálkið úr tonnunum — og úr knútunum í heild. Tað er vert at undirstrika tað seinasta. Ov mikið altso íkki bara ringt fyri tenn- inar, men tað viknar og bloytir allar knåtirnar í Og so er tað hin bleyta fødin! Fyrr ótu Feroyingar meira av turt hvat sfni sukur er likaminum. hardari fødi, turran fisk, kjøt og harðan Hetta reinskaði og herdi tenn- irnar. Matlevdir sluppu ikki so lætt at liggja í vikuvís og rotna og ala bakteriur ímillum tenn- drýl o. s. ir. inar. Livimåtin er standa ímóti her gerst kanska ikki so royna við góðari røkt og skyn- broyttur. Al væl. Men so er at semi at bøta uppá vansarnar so væl sum gjørligt. Mommurnar kunna minka um sukurbrúkið hjá børnunum — sukrið er ikki nøkur bílig vera. Og tær kunna læra bern- ini frá fyrstan tíð av at rekja tenn sínar væl. Vit vilja her taka upp aftur úr eini grein í >Sundheds- bladet« við hesi yvirskrift: Tandens Pleje. I Tændernes Pleje, spiller Tandbørsten Hovedrollen, men den skal vel at mærke anven- des paa den rigtige Maade. Der er Masser af Mennesker, der ganske rigtig børster Tæn- der Morgen og Aften, men de børster fra Mundvig til Mund- vig, hvorved de kun høvler løs paa Emailien, men ikke kom- mer i Krogene, som først og fremmest skal renses, eller de børster op og ned, hvorved de løsner Tandkødet, og glemmer at børste bag ved Tænderne. Naar ser Folk børste Tænder, ser det for de flestes Vedkommende ud, som om de legede »En-to-tre-Saltbrød for mig«, del kan ikke ske hurtigt nok, og saa er Tandbørstning en Handling, som skal foregaa i Ro og Mag med største Om- hyggelighed. Samtlige Tænder og Tand- mellemrum berstes- med en haard Børste fra Grunden og op i Spidsen bunde bagpan og foran, enkelte Gange paa tværs man af Tænderne, men aldrig op og ned. Man begynder paa Tand- kødet, hvilket bringer Blodet i Cirkulation. I Begyndelsen fal- der det ikke saa let, men efler- haanden bliver det en Vane. Tandbørstning foretages aller- mindst to Gange om Dagen, Morgen og Aften. Skulde det være rigtigt, burde det ogsaa ske efter hvert Maaltid, men desværre er det endnu ikke blevet moderne, at man med- bringer en Tandbørste, hvor man gaar og staar. Men det vilde være en fortrinlig Mode. Morgen og Aften bruges en god Tandereum eller — om man foretrækker det — reven Tandkridt, eventuelt tilsat Kam- fer eller Pebermynte. En Gang børstes Tænderne i Saltvand. brugte man pulveriseret Pimp- sten, men den er for grov og slider paa Emailien. Til Decen- ficering kan man daglig skylle Munden For- malinsprit med Menthol (en Teskefuld til '/; I Vand) eller 3 pCt. Brintoverille (en Teske- fuld til et Glas Vand). For at styrke Tænderne bør imellem lunkent Tidligere og Tænderne i saa vel Børn som voksne spise Mad, nødvendigvis maa tygges (grovt Rugbrød, Gule- rødder o. lign.), og det er godt daglig at spise et huardt Æble, som da Frugtsyren opløser Filmen. Tandbørstens Behandling. Tandbørsten kræver et Kapi- tel for sig selv, Alt for mange Mennesker behandler den for nonchalant. De skyller den ikke ordentlig, hver Gang de har brugt den, og de bruger den, til Børsterne begynder at falde af. forkert. haarde, og de skal fornyes, saa Intet kan være mere Tandbørster skal være snart de begynder at blive bløde. Naar man køber en ny Tand- børste, skal den skylles under Vandhanen i koldt Vand (ende- lig ikke — som mange gør det — i varml eller kogende Vand, Børsterne med det ødelægger det samme) og tørres i et rent Stykke. Ligeledes skal man altid efter Brugen skylle Bør- sten i rindende koldt Vand, og tørre den. Da den helst skal være lør, hver Gang, den skal benytles, kan det anbe- fales at have to i Brug. Det er ingen Luksus, tværtimod. Til daglig maa de ikke lukkes inde í et lille lufttæt Skab eller et Etui, de skal staa luftigt. Tandbørsteglas, som det som- me Tider er nødvendigt at be- nytte, er egenllig af det onde, man skal helst børste Tænder under rindende Vand. Men det er jo ikke alle, der baade har Varmt- og Koldtvandshaner, og koldt Vand kan ikke bruges om Vinteren. Man kan nemlig ikke børste Tænderne rene ved at dyppe Tandbørsten Tandglassets Vand = gentagne Gange, for saa er Vandet for- urenet, Mundfuld Vand ad Gangen og spytte det ud«, snes ned i man maa tage en Tíðindi úr Suðuroy. |Rumbul á Balkan. A Tvøroyri hava menn veill væl av sild í teim seinastu døg- hevur keypt unum. >lsvirkic sildina. Prísurin var at byrja við 25 oyru niður í 23 oyru, og nú er hann 17. Hetta er vegurin fyri Men andi eru møguligleikar fyri, at kann kg, so fór hann ikki júst uggiligasti fiski- mannin, veiðarin. vón- prísurin fara hin vegin aftur. * „Kitti Wake“ í Vági var næstan komin til Islands, tå ið hon mátti venda við aflur vegna leka. Lekin varð so bøllur, men var ikki meir enn út aftur mátli Hetta kom illa við, tí nú eru dagarnir komin, tá ið hon aftur inn aftur fyri aðru ferð. dýrur á Suðurlandinum. Tíðindi . Porkeri, 11. mars 1935, Sum frá varð lýst í blødunum, varð Marknaroyri, ultara, og lað, sum tilhoyrdi her í Porkeri, sell við >lvangsautióne nú fyri kortum. Brødurnir Johan og D. J. Mortensen fingu Marknar- oyri aftur fyri 20 tåsund krónur. Hetta má sigast at vera bíligt. Har er stórt fiskaplåss, turkihús og nýggj krambúð, stór brúgv út í sjógvin og eilt ella tvey onnur hús, eitt til fiskagentur og eitt goymsluhús. Her í Porkeri buðu fleiri, og prísurin høgt tessvegna kom upp. Her er fiskapláss til eitt hundrað skippund og tvey gomul pakkhús, sum tilsamans kom at kosta 6700 krónur. Harra skips- Wilhelm — Tummas við Kráir í Vagi var eigari Thomas tann, ið keypti. Hann er sjalv- andi komin eftir ti, at ikki ber til at selja fiskin f saltfiski, sum hann higartil hevur gjørt. Annars er ikki Meðan fiskapláss, kann eg nógv nytt higandi. eg skrivi um nevna, al harrarnir Hans L. Djurhuus og Peter Emil Larsen her í bygdini leggja í felag eilt fiskapláss, sum verður 2000 m?. Harra keypmadur Esbern Lar- sen, Porkeri, var hann, id beyð ímóti Tummas Wilhelm; men mátti ganga frá, tá prís- urin kom ovhegt upp; men hann gevist ikki so. Hann leggur sær pláss sjálvur. Harra keyp- Olaus hevur keypt sær jorð vid somu maður Johan Djurhuus ætlan, og 30 fiskimenn ælla í Her ykist tíbelur at vera lív í fólk- felag at stovna slíkt virki. inum. Uliróðurin fyrrapartin av vetrinum; var sum vanligt men eflir jólini hevur einki veður verið. Tær fyrstu heimaærnar fara at lemba um tann 25. mars. Í høgunum er seyðurin veikligur, ikki bert her í bygdini, men víða hvar í oynni. Verður várið ringt, vænta menn, at tað verður fellisár. Latum okkum vóna, at várið verður gott. J. #. D. tann - i hevur nå f okkurt viku verid at hoyrt frå, hvussu yvirspent alt er á Balkan, har ófriður hevur verið, Í Gríkkalandi hevur herjar ein ógviliga blóðug uppreisn. Sum 16 nú tykist et vera køvd av Í radio um eina so tíðum ríkisstjórnini. Høvudsmadurin fyri hesi upp- reisn lykist at vera hin kendi gamli politikarin Venizelos. Hann hevði fingið ein part av herliðinum við sær; men ríkis- stjórnin hevði tó hevuðsliðið í gjørdu sínum parti, og teir skjótt av. Teir lótu flúgvarar leila upp uppreistnarmenninar og herjaðu so á teir og spjaddu teir. Í Saloniki varð upprestr- arherurin spjaddur og ein hóp- ur av fólkinum flýddi inn um landamarkið til Bulgariu. Longst hildu teir á á oynni Krelu, har Venizelos sjálvur var staddur, ríkisherurin kundi fleiri leimum. vegna ódnarveður ikki í dagar gera als6kn at Men nú sigst hendan oyggin eisini al vera líkin av ríkis- stjórnini og Venizelos flýddur inn um ilalienskt landamark, har hann er tíkin fastur. Italia- hann menn sýla fyri at lala upp í hendurnar á griksku landasltjórnini. Utlendsk blød siga nú eisini "frå, at Turkar hava hug at herja á Bulgariu. Teir hava lagt alt herliðið í Thrakiu við landa- markið til Bulgariu, og hartil hava teir líkið herfólk úr Lítlu Asiu og flutt hagar eisini. Og útlit er tíverri til, at har kann verða blóðugt stríð áðrenn ein Ikki er tað borið veit orðið av (If. sert longu, teir hava saman. Eisini Jugoslavia er farið at flutt landamarkið til røra uppá seg. Teir hava hermenn til Bulgariu og Grikkalands. Ongland hevur latið herskip Meðul- havnir á stodd eru Í havinum, farið il Balkan, hvat tað at lýða. — Teir vilja óivað vera síni, sum annars hevur við hondina, um nakað stór- vegis skuldi hent har suðuri. Tá aftrat skilinum á Balkan kemur kríggsgalskapurin í Italiu, so er ringt útlit fyri veraldar- friðinum; tó at semja nú tykist at vera komin í lag millum hetta land og Abessiniu. Rættarviðferð móti týskum javnaðarmonnum. Politinytsla av tortur. Fjoruli limir av lí týska javn- aðarmannafelagnum hava bíðað | eftir rællargongd í Leipzig. Teir fastir í august. Vinir teirra og kenningar vóru settir seinasta hava borið stórsta ótta teirra vegna, ikki bert lí leir eru fast- sellir, men tí minst tveir hava verið úti fyri lorturi. Teir báðir eru Schonfeld, fyrrverandi for- maður Alt- Leipzig, Ferkel, fyrrverandi limur av tí saksiska javnaðarmanna í og Christian Generalforsamling. Afholdsorg. Sygekasse í Frode- hø Sogn, afholder ordinær Gene- ralforsamling i Arbejderforenin- gens Lokale Lørdag d. 30. Marts d. A. Kl. 8 Eftm. Dagsorden: Í. Regnskabet for 1934 frem- lægges. Vulg af Bestyrelse, Tandudtrækning ved Tand- Jæge Kaaber. 4. Eventuelt. Bestyrelsen. Måling Tapet Linoleum Tit. 81. Poul Arne Poulsen. ríksdegnum og tí litografiska prentarafelaginum. — Schenfeld varð so viðfarin, at honum bil- aði nakað, og hann varð lí koyrdur á sinnissjúkrahúsið í Desen. Eisini Ferkel gjerdist eður í høvdinum og pindist nógv, áðrenn hann andaðist í Desen. Hann varð grivin 16. oktober. Fyra hundrað menniskju fylgdu honum til gravar, hóast tað ikki var smávegis vandi við lí. Eftir sum lagna teirra Schen- felds og Ferkels einans kom í ljósmála, tí teir vórðu sendir á sjúkrahús, er tað fryktandi fyri, at nakrir, ella kanska allir av leim eftirverandi átta og tredivu eisini kunna hava fingið tortur. Ímillum teirra eru dr. Zeigner, fyrrverandi ráðharri í Saxen; Gustav Miller, fyrrverandi limur av saxiska ríkisdegnum og skriv- ari í tí týska felaginum fyri bank- fólk; Albert Fichte og Kurt Giinther, báðir tveir fyrr knýttir til »Leipziger Volkszeitung«. Danskir arbeidarar aðarmenn hava gjøgnum felør síni, ið telja 350.000 og 660.000 limir, vent sær til hin spanska og javn- presidentin Zamora vid bøn um, at teir spansku arbeidararnir, ið luttóku í uppreisnini og eru domdir til deyða, ikki mugu verða tiknir av dogum. Eisini aðrastaðni frá er sama benin vend til hin spanska presideutin, t. d. frá enskum arbeiðarum. LL: Hin islendska Sparnanevndin. sigst at bera í uppskot fyri ríkisstjórnini = uppskot um at spara í stórum viðvíkjandi em- bælis- og tænastumannaútreiðsl- unum. Hon ber ímillum annað í uppskot, at prestar, sum nú eru 106, skulu íkki verða meir enn 61; sýslumenn og »bæjarfégetar,« sum nú eru 19, verða ikki meir enn 12, og barnakennarar, sum nú eru rúmliga 400, verða ikki fleiri enn 235—250. Henda minkan skal sjálvandi sum menn falla frá av elli ella oðrum. Nýggir verða ikki ásettir fyrr enn komið er niður í tey nevndu telini. Spard verður á hendan hátt 1/, mill, fara fram